Online Cursus Beroepsfotograaf 

Cursus Beroepsfotograaf 

Hoofdstuk Intro:Wat houdt het vak in?

Topic: Vrij beroep

Fotograaf is een vrij beroep. Met andere woorden, iedereen die zich fotograaf noemt is er een. Eigenlijk zijn het er dus 16 miljoen, en dat alleen in Nederland. Dat is dus heel wat anders als bij een notaris, die allerlei studies, certificaten en ervaring moet hebben, wil hij zichzelf notaris mogen noemen. Een fotograaf iseen algemene benaming voor iemand die een fototoestel vast heeft en ermee fotografeert, vergelijkbaar met een gitarist of voetballer. Er is in Nederland geen criterium waaraan een fotograaf moet voldoen, het is een vrije markt. Dat komt natuurlijk mede omdat het resultaat van een fotograaf niet levensbedreigend is. Het is logisch dat een neurochirurg aan alle eisen en opleidingen voldoet. Bij een fotograaf hoeft dat niet, er zit alleenkwaliteitsverschil tussen de amateur en de professional. Het is aan de opdrachtgever om dat te onderkennen, het liefst vooraf.

Item: kwaliteitsverschil

Een professioneel voetballer of gitarist is veel beter in zijn vak, dan iemand die het maar af en toe voor zijn plezier doet. Dat geldt ook voor fotografen. Maar waar zitten die kwaliteitsverschillen dan in? Natuurlijk kun je als professional meer en betere apparatuur aanschaffen. Dit is echter geen maatstaf, want als je de loterij wint kun je ook kopen wat je wilt. Het verschil zit hem met name in de eigen stijl, de eigen visie en de professionaliteit naar klanten toe. In deze cursus gaan we op deze aspecten uitgebreid in.

Foto: kimhamoen · Canon EOS 60D · ISO 0 · F · SEC · MM

Item: Kun je nog geld verdienen als vakfotograaf?

Het vak lijkt vogelvrij. Iedereen wil beroepsfotograaf zijn, maar vraagt tegelijkertijd amateurprijzen. Voor 25 euro kan een klant geen kwaliteitsportret voor in een magazine verwachten. Toch zijn er fotografen die voor deze tarieven werken. Als beroepsfotograaf zul je hier boven moeten gaan staan, letterlijk en figuurlijk. Er valt nog steeds een behoorlijke boterham te verdienen in de branche, als je let op de unieke eigenschappen die een fotograaf moet hebben. Hierdoor zul je al snel boven het maaiveld uitsteken en komen de goede opdrachtgevers, met bijbehorende budgetten, vanzelf jouw kant op.

Item: marketing

Niet alleen moet je goed in je vak zijn, ook je zichtbaarheid in de markt is belangrijk. De klanten zullen niet vanzelf komen aanwaaien. Je zult, vooral als beginnend beroepsfotograaf, flink aan de boom moeten schudden om jezelf bekend te maken. In de workshop zullen we verschillende manieren laten zien waarop je dit kunt doen. 

Topic: We leren je in deze workshop onder andere:

  • Scoren als fotograaf in de huidige markt
  • Welke Soorten fotograaf zijn er?
  • Portfolio opbouwen
  • Klanten werven
  • Netwerken
  • Acquisitie plegen
  • Je bedrijfs presenteren
  • Logisch en professioneel werken
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:552d10f3d167f131344bf16020c42c16.jpg

Opdracht: Schrijf op een briefje wat voor soort fotograaf je op dit moment graag zou willen worden. We geven nu geen voorbeelden, schrijf gewoon op wat er in je opkomt. Bewaar dit briefje. Na afloop van de cursus volgt deel twee van deze opdracht.

Door deze cursus te volgen krijg je een heleboel handvatten aangereikt om zelf de stap naar professional te maken. Waar mogelijk geven we ook voorbeelden, zoals van een offerte, elevator pitch en een quitclaim. In de begeleidende video’s laat fotograaf Jeroen Jazet zien hoe hij de verschillende elementen in de praktijk benadert. Geen zorgen, we nemen we je stap voor stap mee in het hele proces. 

Heel veel succes met deze cursus!

Hoofdstuk 1: keuzes maken

Topic: Waarom beroepsfotograaf worden?

Item: vakmanschap

Fotograaf zijn is een ambacht. Een foto maken is persoonlijk, alleen jij kan een bepaald beeld maken. Een andere fotograaf maakt het altijd anders. Dat houdt in dat fotografen niet onderling inwisselbaar zijn. Daar ligt de grootste uitdaging en het unieke in het zijn van beroepsfotograaf. Je wordt als beoordeeld op je vakmanschap. Iedere fotograaf ontwikkelt zijn eigen stijl, heeft zijn eigen apparatuur workflow. Ook de tijd die je aan een opdracht besteed loopt per fotograaf erg uiteen. Heel wat anders dus dan een kassière, bewaker of arts. Fotograaf is een creatief beroep.

——

Item: nieuwsgierigheid

Als fotograaf kom je op plekken die voor anderen verboden terrein zijn. Het duidelijkst is dat bij fotojournalisten. Die komen altijd het dichtst bij calamiteiten, bij evenementen staan ze vooraan bij het podium hun werk te doen. Dat geeft een bepaalde kick. Je nieuwsgierigheid wordt dagelijks bevredigd door alle plekken waar je komt. Het is ook geen dag hetzelfde. Telkens kom je weer op nieuwe plekken en mag je nieuwe mensen, dingen, gebouwen of landschappen vastleggen. En het mooie is ook nog dat je op die plekken alle medewerking krijgt van de betrokkenen. Je kunt op een brandweerauto klimmen, fotografeert vanuit vliegtuigen en krijgt een rondleiding door de gevangenis, voordat je de directeur ervan op de foto zet.

Foto: maystroo · Canon EOS 600D · ISO 0 · F · SEC · MM

Als beroepsfotograaf mag je vaak achter de linten je werk doen.

Item: vrijheid

Veruit de meeste fotografen zijn eigen ondernemers, de zogenaamde Zzp’ers. Dat houdt de nodige vrijheid in. Je bepaalt zelf je werktijden, privé en zakelijk lopen letterlijk door elkaar heen. Je wordt ingehuurd door een opdrachtgever, op tijden die vast staan, zoals bij evenementen. Maar het komt ook vaak voor dat je een lijstje met onderwerpen over de mail krijgt, met een bijbehorende deadline. Aan jou de taak om de beelden op tijd te leveren, maar wanneer je dat doet bepaal je zelf. Je kunt onder kantooruren dus soms gaan sporten, maar moet ook vaak ’s- avonds (of ’s-nachts) doorwerken om het werk op tijd af te krijgen. Het is dus zeker geen nine to five job, eerder een 24-7.

Item: Eenzaamheid

De keerzijde van het fotograaf zijn is dat je vaak alleen werkt. In tegenstelling tot tv-makers, die met een ploeg werken, is een fotograaf meer een radiomaker, die alles alleen doet. Hij is een eenpitter die alle voorkomende werkzaamheden zelf uitvoert. Natuurlijk zijn er fotografen die een assistent hebben, maar die zijn in de minderheid. Ook heb je tijdens de opdracht mensen die je terzijde staan, zoals een visagist, decorbouwer en dergelijke. Maar die contacten duren meestal niet langer dan de opdracht duurt, daarna ben je weer op jezelf aangewezen. Soms gaan fotografen een samenwerkingsverband aan om het meer tot een sociaal beroep te maken, want vaste collega’s zit er in deze bedrijfstak niet in.

Foto: martijnvandernat · Nikon D7100 · ISO 900 · F 4,0 · 1/125 SEC · 35 MM

 Oefenvraag: Wat krijg je zeker niet als je fotograaf wordt?
aEen auto van de zaak.
bVeel vrijheid.
cGezellige collega’s op de afdeling.
dToegang to plekken waar anderen niet mogen komen.
eEen werkdag die om 5 uur afgelopen is.
f 
Toelichting bij goed:Klopt. Het is een zelfstandig en soms eenzaam beroep, waar je wel op heel veel verschillende plekken komt
Toelichting bij fout:Een auto van de zaak, collega’s en een reguliere werkdag zijn atypisch voor een fotograaf.

Topic: Kansen als beroepsfotograaf

Als je besluit ervoor te gaan, de stap naar beroepsfotograaf te zetten, is het belangrijk om goed na te denken over welk genre fotografie je gaat uitoefenen. Ga na waar je hart ligt. Maar denk er ook over na waar een fatsoenlijke boterham in te verdienen is.

In de praktijk werkt het niet als je als all round fotograaf werkt. Je komt dan niet tot een bepaald niveau. Logisch, je doet dan van alles een beetje. De ene dag sta je een bruidspaar te fotograferen, terwijl je de volgende dag een reclame shoot met tien modellen in de studio doet. De derde dag maak je architectuurfoto’s, terwijl je op de vierde dag ineens een nieuwsfoto maakt van een demonstratie. Je kunt je voorstellen dat je horendol wordt. Ook de kwaliteit van de beelden gaat er niet op vooruit als je alles doet. Daar komt ook bij dat een opdrachtgever je serieuzerneemt als je een bepaalde tak van sport bedrijft.

Topic: Keuzes

Allereerst is het belangrijk om voor jezelf helder te krijgen welke kant je op wil, wat je drijft als fotograaf. De basiskeuze is hierbij: Wil ik foto’s maken volgens mijn eigen ideeën en die vervolgens proberen te verkopen, of wil ik beelden in opdracht van derden maken. In het eerste geval kun je autonoom fotograaf worden, in het tweede geval toegepastfotograaf.

Item: Autonoom

Een autonoom fotograaf doet grof gezegd vooral waar hij zelf zin in heeft, waar zijn hart ligt. Dit kan een woede zijn over een bepaald sociaal thema, zoals armoede of decadentie. Als autonoom fotograaf gebruik je die betrokkenheidom reportages te maken. Je kunt het medium ook als uitlaatklep voor je creativiteit gebruiken, bijvoorbeeld door alleen onscherpe beelden te maken in de metro. Je bent dan meer een kunstenaar met fotografie als medium. In geen van deze gevallen heb je een directe opdrachtgever. Je foto’s kun je achteraf aanbieden aan galeries, agentschappen of magazines, die er dan hopelijk iets mee doen en je daarvoor betalen. De drijfveer is zelden winst, autonome fotografen leunen vaak sterk op subsidies en Crowdfunding, waarover later meer.

Foto: marijnfidder · Canon EOS 6D · ISO 320 · F 2,8 · 1/50 SEC · 45 MM

Betrokkenheid bij het thema Kanker.

Item: Toegepast

Kort door de bocht is het bij de toegepaste fotograaf: u vraagt, wij draaien. Een opdrachtgever benadert een fotograaf, die de gevraagde beelden produceert en levert. Die foto’s worden dan gebruikt ( toegepast) in allerlei uitingen, zoals magazines, bilboards, trouwalbums, websites of brochures. Als fotograaf stuur je een factuur en het is wachten op de volgende opdracht. De kunst voor de toegepaste fotograaf is de profilering. De klant komt niet zomaar naar je toe, hij zoekt voor een bepaalde klus de geschikte fotograaf. Door jezelf te profileren, kun je ervoor zorgen dat de klant jou kiest. De belangrijkste profilering bestaat eruit aan te geven wat voor soort fotografie je bedrijft.

Item: Toegepaste Keuzes

Dat houdt dus in dat je bepaalde keuzes moet maken, bepaalde opdrachten wel gaat doen en andere juist niet. De belangrijkste keuze is het werken voor publiek of voor de publiciteit

Item: Publieksfotograaf

Een publieksfotograafwerkt voor particulieren. Hij maakt trouwreportages, portretten van kinderen, ouderen en zwangere vrouwen, etc. Vaak in combinatie met een winkel, waar ook pasfoto’s gemaakt worden. Dit alles past naadloos in elkaar. Door het hebben van een winkel ben je bereikbaar en aanspreekbaar. Je hebt mensen die spontaan binnenlopen, en maakt reclame door de foto’s die in de etalage hangen. Door de komst van internet en social media is dit wel aan het veranderen. Steeds meer publieksfotografen hebben geen winkel meer nodig, maar profileren zich door het posten van beelden, en het hebben van volgers. Hierdoor kun je je als publieksfotograaf aan een breder publiek presenteren, en daardoor uit een groter gebied je klanten trekken. Vroeger was een trouwfotograaf toch vooral bekend in de regio rond zijn zaak, nu werken steeds meer huwelijksfotografen landelijk. 

Foto: ishootmoments · Nikon D4 

Item: Publiciteitsfotograaf

De tweede categorie zijn de publiciteitsfotografen. Zij werken vanuit huis of een eigen studio. Ze maken bedrijfsportretten, reclamefoto’s, zakelijke reportages en dergelijke. Opdrachtgevers zijn reclamebureaus en grote bedrijven. In deze tak van sport wordt een andere manier van professionaliteit verwacht. Particulieren zijn toch vaker uit op een koopje en zullen zich soms als kruidenier opstellen. Op elke cent wordt beknibbeld als dat kan. Bedrijven werken anders. Het eindproduct moet goed zijn, want dat bepaalt de uitstraling van het bedrijf. Ze zijn bereid hiervoor te betalen, werken vaak met jaarbudgetten. Voorwaarde is wel dat er kwaliteit geleverd wordt. In de publiciteitsfotografie is dus minder sprake van wildgroei. Er wordt een bepaalde standaard verwacht, en dus ervaring en professionaliteit. Er wordt minder op prijs geconcurreerd.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:538e4d8e8f27bdd5023970468c8a9e32.jpg

foto: Sjoerd Stellingwerf

 Oefenvraag:: Wat is het belangrijkstekenmerk van een autonoom fotograaf? ( een antwoord)
aEen goed verdienmodel
bBetrokkenheid bij je onderwerp
cVeel verschillende opdrachten
dKleine projecten
e 
f 
Toelichting bij goed:Juist. Het uitgangspunt van een autonoom fotograaf is dat hij een persoonlijke mening heeft over zijn onderwerp.
Toelichting bij fout:Nee. Als autonoom fotograaf moet geld verdienen niet het uitgangspunt zijn. De Projecten duren lang en zijn vaak enorm groot in omvang.

Topic: Genres

We geven je een in beide typen fotografie aantal genres met de bijbehorende voor- en nadelen:

Item: Fotojournalist

Een fotojournalist maakt nieuwsfoto’s. Hij is in dienst bij een krant (steeds minder) of is zelfstandige en neemt losse opdrachten aan. De redactie stuurt per dag/week een aantal opdrachten door, die hij uitvoert. Soms is dat agendajournalistiek, iets dat vooraf al vast staat. Denk hierbij aan een verslag van de verkiezingen, een evenement of een portret bij een interview. Als fotojournalist kun je ook ingezet worden voor ad hoc opdrachten, zoals calamiteiten, plotseling invallende sneeuw en andere spontane acties. Je dient dus zeker geen 9 tot 5 mentaliteit te hebben, de werktijden zijn zeer variabel. Je workflow is zo ingericht dat je binnen afzienbare tijd (soms zelfs minuten) een foto kunt bewerken en afleveren aan de redactie. Naast dagelijks nieuwsfotojournalisten zijn er ook fotografen die meer slow journalism bedrijven. Zij belichten sociale thema’s en maken daar reportages over. Dit schuurt aan tegen de autonome kant.

Foto: derine · Canon EOS 60D · ISO 100 · F 11,0 · 1/125 SEC · 18 MM

Item: Trouwfotograaf

De taak van de trouwfotograaf is duidelijk. Een verslag van de mooiste dag van het bruidspaar. Je maakt een reportage van de dag, en daarnaast vaak ook een portretserie. Het vak schuurt erg aan tegen reclamefotografie, het bruidspaar moet de serie die je maakt vooral goedkeuren, zij betalen je immers. Als bruidsfotograaf ben je ook vaak de indirecte regisseur van de dag, en dien je dus over goede sociale vaardigheden te beschikken. Je moet flexibel zijn en vooral snel kunnen werken, er gebeurt van alles door elkaar heen dat je allemaal vast moet leggen. Als bruidsfotograaf hoef je niet aan klantenbinding te doen, van elk bruidspaar krijg je maar een opdracht (als het goed is). Dit heeft voor en nadelen. Een groot nadeel is het constant moeten doen van acquisitie, nieuwe klantenaanwas is essentieel. Voor een fatsoenlijk inkomen moet je toch wel 40/50 reportages per jaar doen.

Foto: marliesdekker · Canon EOS 7D · ISO 500 · F 3,5 · 1/250 SEC · 70 MM

Item: Landschapsfotograaf

Bij landschap denk je direct aan de natuur. En dat is waar je als landschapsfotograaf met name te vinden bent. Maar de stad is ook een landschap, weliswaar ontworpen door mensen, maar toch. In beide gebieden maak je foto’s in opdracht van overheid, waterschappen of magazines. Daar zit wel een groot probleem voor de landschapsfotograaf. Er zijn niet heel veel opdrachtgevers, de spoeling is dun. Het is dan ook lastig om puur als landschapsfotograaf te overleven. Vaak doen fotografen er iets naast. Dat kan architectuur zijn, dat dicht tegen landschapsfotografie aan schuurt. Maar ook geven landschapsfotografen vaak workshops, schrijven ze artikelen over landschapsfotografie. Het is een vrij technisch vak, je maakt HDR beelden, panorama’s en werkt veel met filters. Daarnaast is je werkdag vaak verdeelt in twee shifts. Eerst het blauwe en gouden uurtje in de ochtend, en daarna hetzelfde ritueel bij zonsondergang. Licht is essentieel onderdeel van een landschapsfoto. Vaak hebben landschapsfotografen een studie biologie of aardrijkskunde gedaan, waardoor ze veel affiniteit hebben met hun onderwerp.

Foto: chrissnoek · Canon EOS 6D · ISO 200 · F 8,0 · 6 SEC · 36 MM

Item: Natuurfotograaf

Een natuurfotograaf is deels ook een landschapsfotograaf. Het grote verschil is dat de natuurfotograaf met name de fauna fotografeert. Wilde dieren, maar ook vogels, vlinders met macro, etc. Natuurfotografen zijn vaak gek van de natuur. Ze spenderen uren op een bepaalde plek om de juiste foto te maken. En daar zit ook een groot probleem voor dit genre. De tijdsinvestering is vaak heel groot, terwijl er relatief slecht betaald wordt voor een goede natuur foto. Daarnaast is het aantal opdrachtgevers ook hier beperkt. Natuurfotografen werken voor dierentuinen, National Geographic Magazine of reisorganisaties. Hier zit niet het grote geld en dus wordt een beroep gedaan op de passie van de fotograaf.

Foto: kiki · Nikon D700

Item: Publieksportretfotograaf

Je werkt vanuit een studio, het liefst met veel inloop. Op afspraak of spontaan maak je portretten van wie er ook maar voor je lens komt. De foto moet altijd aan de wens van de klant voldoen, zij betalen je immers. Je hebt dus veel sociaal contact, al is dat vaak kort. Je maakt foto’s van de meest uiteenlopende mensen. De fotografie is heel persoonlijk. Dit kan ook een nadeel zijn. Mensen keuren een foto soms af omdat ze er anders opstaan dan hun zelfbeeld is, terwijl jij juist denkt een wereldplaat gemaakt te hebben. Bij kleine kinderen of baby’s is de spanningsboog kort, en moet je maar hopen dat je überhaupt een foto hebt waar het kind de camera in kijkt, laat staan dat iedereen op de foto goed kijkt. Particulieren zijn vaak niet bereid fors te betalen voor een portretfoto, wat je beperkt in tijd en apparatuur. Wel krijg je direct de complimenten voor je werk als het geslaagd is. Door de komst van de selfie is het maken van een portret bij de fotograafeen beetje aan het verdwijnen. Mensen willen meer iets bijzonders, zoals een modeshoot van zichzelf. Het is aan de portretfotograaf om hierop in te springen.

Foto: lindyschenk-smit · Canon EOS 6D · ISO 200 · F 1,8 · 1/160 SEC · 50 MM

Item: Zakelijke portretfotograaf

Als zakelijk portretfotograaf werk je meestal op locatie. Een klant vraagt om een foto van ‘Pietje’ die directeur is geworden, schrijver ‘Jan’ of productiemedewerker ‘Klaas’, die op wereldreis gaat. Je gaat ter plekke en maakt vaak een foto met context, de locatie waar de medewerker dagelijks vertoeft. Ook maak je foto’s voor social media, websites en de cover van een boek. Soms neem je een achtergrond mee en bouw je een mobiele studio. In zakelijke portretfotografie zit veel continuïteit, omdat mensen voortdurend van functie wisselen en er anders uit gaan zien. Ook zijn er ontzettend veel opdrachten in de zakelijke portretfotografie. Een ander groot voordeel is dat veel klanten blijven plakken bij bewezen diensten, je hoeft dus betrekkelijk weinig acquisitie te doen.

Foto: bedijs · Onbekende camera · ISO 0 · F · SEC · MM

Item: Reclamefotograaf

Een reclamefotograaf heeft een eigen studio, of huurt er een per klus. Vaak zijn dit grote klussen voor bureaus of bedrijven. Het kan gaan om productfoto’s, packshots, maar ook complete shoots met modellen op locatie. Er zijn vaak grote budgetten, omdat het imago van het bedrijf in het geding is. Alles wordt tot in de puntjes voorbereid en uitgelicht. Een reclamefotograaf werkt vaak met concepten, en heeft tijdens de shoot de beschikking over meerdere assistenten. Ook word er vaak een stylist, visagist en decorbouwer ingehuurd. De laatste jaren zijn de reclamebureaus een beetje aan het verdwijnen en heb je als reclamefotograaf meer te maken met de bedrijven zelf. Dit houdt in dat je een grotere rol hebt in het bedenken van de foto’s, waar je vroeger puur uitvoerend was. Door de dure opzet van de klussen is de verantwoordelijkheid voor de reclamefotograf groot. Je bent meer een teamplayer, en hebt een helicopterview. Een reclamefotograaf denkt groot, en heeft vaak een dito inkomen. Door de grote vaste kosten is het wel noodzakelijk voldoende opdrachten te generen, anders ligt de kans op faillissement snel op de loer.

Item: Modefotograaf

Modefotograaf klinkt als het ideale baantje, en dat is het in de praktijk vaak ook. Je werkt voor magazines en modemerken, en fotografeert modellen in de kleding van de klant. Het is kwalitatief hoogstaande fotografie, en schuurt tegen de reclamefotografie aan. Toch is het een stuk minder technisch, en is de mood in deze tak van fotografie heel belangrijk. Soms ben je de hele dag in de studio aan het fotograferen, waarbij een model 30 verschillende outfits showt, de zogenaamde ‘lookbook’ fotografie. Met name bedrijven als Wehkamp en H&M hebben veel van dit soort klussen. Maar je kunt ook voor de Linda 2 weken naar het buitenland gestuurd worden om de nieuwste bikini’s te fotograferen aan een luxe zwembad op Ibiza. Er is vrij veel werk in deze branche, de lat ligt echter wel hoog. Uitsluitend hoge kwaliteit wordt verkocht, het is een wereld van uiterlijke schijn, ook in de fotografie. Er zit een rare twist in dit genre. Door de jaren heen is het erin geslopen dat magazines niet of nauwelijks betalen voor modefotografie. Ze zijn van mening dat een serie in een magazine een show case voor de fotograaf is. Dat is ook zo, maar tegelijkertijd verdienen magazines wel bakken met geld aan abonnementen en advertentie-inkomsten, dus dat zit wel een beetje scheef. Aan de andere kant betalen modemerken vorstelijk voor modefotografie. Sommige modefotografen hebben een goed inkomen door 50/50 betaalde en gratis opdrachten uit te voeren. Als modefotograaf ben je soms afhankelijk van het weer. Het zal dus voorkomen dat een shoot op het laatste moment verplaatst wordt.

Foto: anahiclemens · Fujifilm X-H1 · ISO 0 · F · SEC · MM

Item: Architectuurfotograaf

Een van de meest technische genres is de architectuurfotografie. Je werkt in opdracht van architecten, en eigenaren van de gebouwen zelf. Het werk is technisch, omdat je met uitdagende omstandigheden te maken hebt. Met name de contrasten tussen gebouwen en de lucht zijn vaak een uitdaging. Ook het rechtzetten van gebouwen is een essentiële taak voor de architectuurfotograaf. Hij maakt hiervoor gebruik van speciale tilt-shiftlenzen. Bij interieurs loop je tegen een aantal uitdagingen aan. Een daarvan is het uiteenlopende, contrastrijke licht. Hiervoor is het zaak in HDR te fotograferen. Ook is het een uitdaging de verschillende kleurtemperaturen onder controle te krijgen. In de nabewerkingpoets je onregelmatigheden in de kleur allemaal weer weg, zodat het plaatje helemaal klopt. De architect moet immers blij zijn met het gemaakte beeld.

Foto: renate-oskam2 · Nikon D5100 · ISO 250 · F 4,8 · 1/50 SEC · 42 MM

Item: Stockfotograaf

Verwacht geen instant rijkdom als stockfotograaf, hooguit een leuk zakcentje. Letterlijk: de grote internationale bureaus als Shutterstock en iStock betalen een paar dollarcenten per plaatsing en zijn kritisch. De reviewers laten alleen de allerbeste foto’s door. Dreamstime en Canstock richten zich meer op amateurs. Voor stockfoto’s zonder die plastic stock feel is er de app Foap, waarmee je smartphone- en Instagramfoto’s aan de man kunt brengen. Nederland heeft zijn eigen stocksite, de Nationale Beeldbank. Bij elke verkoop ontvang je de helft van de verkoopprijs, te beginnen bij een paar euro. In bepaalde genres als reisfotografie is het gratis aanbod zo groot dat er nauwelijks meer iets te verdienen valt. Getty images vermeldt op haar website naar welk beeld veel vraag is. Heden ten dagezijn dat bijvoorbeeld homokoppels, wolkenluchten, actieve vaders en hipsters.

Foto: jetro · Samsung Galaxy S4 · ISO 0 · F · SEC · MM

Dit zijn een aantal genres waarbinnen je als fotograafkunt werken. Natuurlijk zijn er meer takken, en lopen genres voor veel fotografen een beetje door elkaar. Door een duidelijke profilering te maken help je de opdrachtgever de juiste keuzes (het liefst voor jou) te maken.

Oefenvraag: Welk type fotograaf heeft de meeste opdrachten in de huidige markt? (een antwoord)
alandschapsfotograaf
barchitectuurfotograaf
cnatuurfotograaf
dModefotograaf
e 
f 
Toelichting bij goed:Juist. Modebladen en merken lopen goed, dus daar zijn veel opdrachten te halen. Met name bij de merken zijn grote budgetten beschikbaar
Toelichting bij fout:Nee. Natuur en gebouwen zijn geen onderwerpen waar heel veel vraag naar is, en dus is het moeilijk er van rond te komen.

Topic Concurrentie analyse

Voor je begint als fotograaf is het niet alleen goed jezelf te profileren. Kijk ook goed om je heen naar de concullega ‘s in de markt. Zo’n concurrentieanalyse kan je helpen de juiste niche te vinden.

Item: SWOT Analyse

Kijk in eerste instantie naar unieke vaardigheden van jezelf en van anderen in hetzelfde vakgebied, zowel in positieve als negatieve zin. Dit kun je doen met een SWOT analyse. S(trengths), W(eaknesses), O(purtinitys) enT(hreats). Je sterke en zwakke punten zijn vooral op jezelf gericht, je kansen en bedreiging bekijk je ten opzichte van de concurrentie.

  • S = Strengths (sterktes) Waar ben ik goed in?
  • W = Weaknesses (zwaktes) Wat zijn mijn minder sterke eigenschappen?
  • O = Opportunities (kansen) Waar liggen de kansen?
  • T = Threats (bedreigingen) Welke bedreigingen liggen er op de loer?
  •  

Item: Sterke punten

Natuurlijk ga je uit van eigen kracht. Je bezit een aantal unieke vaardigheden die je kunt uitbuiten als fotograaf. Het is goed deze eens op een rijtje te zetten. Je kunt hierbij denken aan:

  •  Heeft geïnvesteerd in de nieuwste bedrijfsmiddelen
  • Lage kosten, want er hoeft geen bedrijfspand te worden gehuurd. De zolder ingericht als werkkamer
  • Woont in een Vinex wijk in een provinciestad, huis is goed bereikbaar, onder meer via de snelweg. Parkeren is gratis en er zijn genoeg parkeerplekken. 
  • Kan door een lage overhead diensten goedkoper aanbieden.
  • Heeft de meest recente cursussen gevolgd, waardoor ze de nieuwste technieken kan aanbieden.
  • Foto: ChristaMerk · Onbekende camera · ISO 0 · F · SEC · MM
     

Item: Zwakke punten

Tegelijkertijd is het goed eerlijk te kijken naar je wat zwakkere kanten. Op die manier kun je proberen die zaken te verbeteren.

  • Hij is vooral een doener en niet zozeer een goede manager. Zo stopt hij rekeningen het liefst in een schoenendoos en als er teveel zaken tegelijk gebeuren raakt ze in paniek. Hij is organisatorisch niet goed onderlegd. Hij wil vooral met klantenen foto’s maken bezig zijn. 
  • Schoolgaande kinderen. Op zich is dit een sterkte, want hij heeft alle tijd om overdag haar werkzaamheden uit te voeren. Maar wat als er een kind ziek is? 
  • Tot nu toe zijn de klanten voornamelijk bekenden. Hij heeft geen idee hoe ze een goede marketingstrategie moet voeren om nieuwe klanten te vinden. 

Kansen

Kijk vervolgens waar voor jou de specifieke kansen liggen ten opzichte van je collega’s, de positieve punten die voor je werken, maar waar je niet direct invloed op hebt.

  • Er wordt nog volop gebouwd in de Vinex wijk. De meeste bewoners zijn gezinnen met jonge kinderen, waarvan veel moeders parttime werken. Precies de beoogde doelgroep: vrouwen tussen de 25 en 55 met een redelijk inkomen, die tijd en ontspanning voor zichzelf willen.
    • Er wordt een bushalte voor de deur aangelegd en de frequentie van de bussen wordt verhoogd. Hierdoor ben je beter bereikbaar voor klanten die vanuit het centrum komen. 
    • De economie trekt weer aan, mensen hebben meer geld te besteden en trakteren zichzelf weer op een middagje (nagel)verzorging. 

Bedreigingen

Als laatste is het goed ook de negatieve punten ten opzichte van de concurrentie bij de start van je bedrijf te benoemen, waar je geen invloed op hebt.

  •                  Concurrentie. In de stad zijn 2 grote beautysalons die al een groot klantenbestand hebben. Ze ging daar zelf ook heen.
    • Andere toetreders. Naast de bestaande concurrentie is er altijd de mogelijkheid dat iemand anders in haar wijk ook een studio wil beginnen. 
    • Doordat er steeds nieuwere producten voor de commerciële markt worden ontwikkeld, kunnen steeds meer vrouwen zelf hun nagels bewerken. Instructiefilmpjes op Youtube zorgen ervoor dat bijna iedereen tegenwoordig acrylnagels kan maken. 
    • Verbouwing buren. Ze willen een dakkapel laten plaatsen, dus er wordt binnenkort flink geklust. Precies naast haar nagelstudio: weg rust en ontspanning.

Als je deze analyse hebt gemaakt, heb je op een rijtje waarnog veel werk aan de winkel is, en op welke punten je al goed scoort. Buit de positieve punten uit, en probeer de negatieve punten terug te drukken.

Topic: Eigen stijl

Een van de belangrijkste positieve punten is het hebben van een eigen stijl. We verstaan hieronder het totaal van technische middelen die je gebruikt waardoor je look and feel uniek wordt. Er zijn als fotograaf een hoop knoppen waar je aan kunt draaien, en de combinatie ervan maakt een stijl. Vergis je niet: elke onderdeel van een stijl is al eens gedaan, het gaat om de combinatie die de chemie maakt. Bijvoorbeeld: Een fotograaf werkt:

  • Altijd met 85 mm op f1.8
  • Altijd staand
  • Altijd zwart wit
  • Altijd met harde contrasten
  • Altijd met lage verzadiging
  • Altijd met drie flitsers, waarvan twee als effectlicht
  • Etc.

Allemaal elementen die een stijl vormen. Op zich zijn de meeste elementen al eerder gebruikt, maar het totaal niet.

Foto: chrisvandolleweerd · Canon EOS 7D · ISO 200 · F 1,4 · 1/200 SEC · 50 

MM

Het werken met een extreem open diafragmaopening kan een stijlkenmerk zijn.

Let er wel op dat een stijl altijd betrekking heeft op technische middelen. Inhoudelijk kun je ook uniek zijn, maar dat heet dan een eigen visie.

VideoVoorbeelden eigen stijl
  
Setting:Achter de computer, screenshot
 In deze video laat ik je een goed voorbeeld zien van een eigen stijl, namelijk die van Anton Corbijn. Deze foto heb ik zelf gemaakt, en ik ga hem omturnen in de stijl van Anton. Eerst ga ik analyseren aan de hand van dit boek, daarna ga ik in Photoshop aanpassen tot de foto helemaal in de stijl is van Corbijn. Pas op, maak altijd je eigen stijl, kopieer geen bestaande stijl, dat valt meteen op, en is ook al eens gedaan. 4”00”

Item: Eigen visie

En eigen visie heeft veel meer met het ontwikkelingsniveau van de fotograaf te maken. Een visie is inhoudelijk. Iedereen kijkt op een bepaalde manier tegen de wereld aan. Je vindt bepaalde dingen mooi, maakt je boos over andere dingen. Hoe meer je van de wereld gezien hebt, hoe fijnbesnaarder de visie wordt. Vergelijk het met een vinoloog. Die proeft duizenden wijnen, zodat hij de fijnste smaakverschillen kan duiden. Een fotograaf ziet miljoenen foto’s en destilleert daaruit wat hij belangrijk vind in een beeld, een serie. Het gaat dan vooral om de boodschap, het verhaal, de verhalende onderlaag.

VideoVoorbeelden eigen visies
  
Setting:Achter een bureau
 In deze video laat ik je een aantal fotografen zien die een hele duidelijke eigen visie hebben. Martin Parr, en nog 5. Aan de hand van boeken zal ik je laten zien wat de visies zijn.
Lengte:2’00”

Foto: gewooneus · Sony A6300 

Oefenvraag: Welke elementen horen allemaal bij een eigen stijl?
aContrastrijk afwerken
bExtra verzadiging toevoegen
cDuidelijke opbouw van je serie
dHard flitslicht
esepiatoon
  
Toelichting bij goed:Juist. Dit zijn allemaal technische zaken en horen dus bij eigen stijl
Toelichting bij fout:Nee. Alle technische hulpmiddelen horen bij stijl, niet bij je eigen visie

Hoofdstuk 2: Je eigen bedrijf opzetten

Topic: Ondernemingsvorm: ZZP/Freelance

De meeste fotografen zijn Zzp’er en freelancer. Het betekent zelfstandig zonder personeel (Zzp’er) en voor klanten per project in te zetten zijn (freelance). Het zijn termen die ten onrechte ook vaak als rechtsvormworden gebruikt. De belastingdienst en KVK hanteren deze termen niet, daar gelden ‘echte’ rechtsvormen. De meest relevante voor fotografen zijn:

Item: Eenmanszaak

De meeste ondernemers starten een eenmanszaak. Je richt deze eenvoudig op. Met een eenmanszaak heb je in het begin meestal meer belastingvoordeel dan bijvoorbeeld een BV.

Foto: ronaldkoster · Onbekende camera · ISO 0 · F · SEC · MM

Een fotograaf werkt voor de wet meestal alleen, maar in de praktijk toch veelal met andere mensen samen.

Item: Vennootschap onder firma (vof)

Ga je samen met anderen een bedrijf starten? Dan kun je een vennootschap onder firma (vof) oprichten. Ieder persoon die meedoet wordt dan vennoot en brengt iets in. Het is aan te raden om een vennootschapscontract op te stellen.

Item: Besloten vennootschap (BV)

Een besloten vennootschap (bv) is een rechtspersoon, een zelfstandige entiteit. Dat betekent dat de bv in de meeste gevallen aansprakelijk is voor eventuele schulden. Het kapitaal van een BV is verdeeld in aandelen, die in bezit zijn van de aandeelhouders. De hoogste macht ligt bij deze aandeelhouders.

Item: Stichting

Wil je een bepaald maatschappelijk, sociaal of ideëel doel realiseren, zoals natuurbehoud, hulp aan andere mensen of de verspreiding van cultuur? En heb je hiervoor geld beschikbaar? Dan kun je kiezen voor de stichting als rechtsvorm.

De meeste zelfstandige fotografen kiezen voor het oprichten van een eenmanszaak. Je bent bij een eenmanszaak persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden. Nu heb je als fotograaf geen hele grote investeringen, zoals bij een afvalverwekingsbedrijf dat direct tonnen uit moet geven aan grote machines. In dat geval wordt een BV, waar geen hoofdelijke aansprakelijkheid van toepassing is, interessanter. Bij een faillissement is de BV aansprakelijk, en zit je niet persoonlijk jaren in de schuldsanering.

Foto: johavanes · Sony A58 · ISO 125 · F 6,3 · 1/250 SEC · 135 MM

Als je als eenmanszaak failliet gaat, kan het zijn dat je alles moet verkopen.

Oefenvraag: Ben je bij het opstarten van een eenmanszaak ook privé aansprakelijk?
aJa
bNee
cDeels, afhankelijk van de reden van faillissement
d 
e 
  
Toelichting bij goed:inderdaad. Bij een faillissement van een eenmanszaak kunnen de schuldeisers ook je privé bezittingen aanspreken. Bij een Bv is dit niet het geval.
Toelichting bij fout:Fout. Bij een eenmanszaak ben je altijd volledig aansprakelijk, dus ook met je privé vermogen.

Topic: Bedrijfsplan

Lukraak beginnen als fotograaf is niet aan te raden. Denk eerst goed na wat je precies wilt. Maak keuzes en daarna eerst een goed bedrijfsplan. Je onderzoekt in dit proces of je een goede kans hebt om als fotograaf te overleven in de huidige markt. Een bedrijfsplan kan uit de volgende onderdelen bestaan:

Item: Doe een goed marktonderzoek

Bij een marktonderzoek breng je in kaart welke concurrenten er in ‘jouw regio’ actief zijn en wat de wensen zijn van jouw doelgroep. Vanzelfsprekend is dit ook heel erg afhankelijk van het type fotografie waarin je gespecialiseerd bent. Zeker de portretfotografen zullen merken dat ze voornamelijk concurreren met fotografen uit hun eigen regio. Fotografen die zich qua stijl erg onderscheidend opstellen, hebben hier minder last van. 
Je kan je marktonderzoek heel eenvoudig beginnen met online research. Welke fotografen kom je bijvoorbeeld het eerst tegen als je ‘woonplaats+fotograaf’ intypt? Dat zijn fotografen die zich goed hebben verdiept in de marketing en vindbaarheid van hun bedrijf. Wat zijn de reviews over deze fotografen? Zijn ze ook op social media te vinden? Hoe reageren de klanten? Stel een lijstje samen met fotografen die zowel qua stijl, prijs en bereikbaarheid vergelijkbaar zijn met jouw bedrijf. Als deze fotografen moeite hebben met het vinden van klanten, dan weet je dat jij je wellicht op een andere regio zal moeten focussen óf dat je jezelf op minstens één van deze drie punten sterk zal moeten onderscheiden.

Foto: chrisfranken · Nikon D3200 · ISO 100 · F 9,0 · 1/60 SEC · 18 MM

Kijk goed wat er op de markt al te koop is voor je precies hetzelfde aanbiedt.

Item: Reken op voorhand je minimale omzet uit

Het is heel erg belangrijk om een reële inschatting te maken van de minimale omzet die je moet behalen om uit de kosten te komen en jezelf van een degelijk inkomen te voorzien. Daaruit kan je namelijk afleiden hoeveel klanten je maandelijks moet hebben en wat voor prijs je kan vragen voor je werk. Breng allereerst alle kosten die je maakt in kaart. Denk hierbij aan: apparatuurskosten, software, studiohuur, verzekeringen, reiskosten, afschrijvingen, uitbestedingsuitgaven, belastingen, elektra en alle overige bedrijfskosten. Tel daarbij het minimale salaris dat je nodig hebt om in je eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. Dit alles moet je uiteindelijke maandomzet minstens gaan dekken. Daarnaast bouw je natuurlijk ook nog een extra buffer op, om toekomstige onverwachte kosten te kunnen dekken én om verdere groei van je bedrijf te stimuleren.

VideoVoorbeeld kosten fotograaf
  
Setting:Op de zaak bij een fotograaf
  
 Ik ga je in deze video uitleggen wat ik als fotograaf voor kosten heb. Dat zijn er meer dan je denkt. 
 apparatuurskosten, software, studiohuur, verzekeringen, reiskosten, afschrijvingen, uitbestedingsuitgaven, belastingen, elektra en alle overige bedrijfskosten
 Met voorbeelden laten zien
  
Lengte:3’00”
Oefenvraag: Waar moet je op letten als je concurrentie onderzoek doet voor het opstarten van je eigen bedrijf?
aDe stijl van je concurrent
bDe openingstijden van je concurrent
cDe prijs van je concurrent
dDe klanten van je concurrent
eDe bereikbaarheid van je concurrent
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. Dit zijn allemaal elementen, die jij kunt verbeteren, waardoor je de concurrentie aan kunt
Toelichting bij fout:Op de klanten van je concurrent hoef je niet te letten, binnenkort zijn dat als het goed is toch jouw klanten geworden. 

Topic: Kamer van Koophandel

Iedereen die een onderneming wil starten moet zich sinds 2006 verplicht inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Dit is vooral bedoeld voor andere bedrijven die met jou in zee willen gaan, of voor jou als je met andere bedrijven in zee wilt gaan. Op de KVK kun je de inschrijving checken, dat geeft rechtszekerheid. Na je inschrijving bij KVK ontvang je direct een btw-nummer. Je hoeft je bedrijf niet apart aan te melden bij de Belastingdienst.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Stappenplan inschrijven_tcm109-407266.PNG

Item: Criteria onderneming

De KVK gebruikt drie criteria om te bepalen of je een onderneming hebt. Deze sluiten aan bij de criteria die de Belastingdienst gebruikt om te bepalen of je btw-plichtig bent.

  • Je levert goederen en/of diensten. Goederen: je verkoopt bijvoorbeeld fietsen. Diensten: je bent bijvoorbeeld klusjesman, journalist of boekhouder.
  • Je vraagt hier een meer dan symbolische vergoeding voor. Het gaat dus niet om vrijwilligerswerk of een hobby die alleen maar geld kost.
  • Je neemt deel aan het (normale) economische verkeer. Als je een fiets opknapt en verkoopt aan familie of vrienden, dan ben je geen ondernemer.

————

Voldoe je aan deze drie criteria dan kan je onderneming worden ingeschreven. Bij de beslissing om je bedrijf wel of niet in te schrijven is het ook belangrijk dat je de volgende zaken goed afweegt:

  • Werk je zelf in het bedrijf en neem je personeel in dienst? Dit zijn duidelijke indicaties dat er een onderneming wordt uitgeoefend.
  • Als je het hele jaar maar voor een opdrachtgever werkt dan lijkt het er meer op dat je in loondienst bent.
  • Als ondernemer bepaal je zelf hoe en wanneer je jouw werk doet. Ook als je je laat inhuren door een opdrachtgever.

 

jonne1985

Item: Belastingen

Wie jaarlijks verschillende commerciële opdrachten doet, is voor de Belastingdienst al snel bedrijfsmatig bezig en dus btw-plichtig. Als kleine ondernemer kun je vervolgens ontheffing vragen (‘Kleineondernemersregeling’), zodat je geen btw-aangifte hoeft te doen.

Je kunt behalve ondernemer voor de omzetbelasting (btw) ook ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting. Dat zijn twee verschillende dingen. Voor de inkomstenbelasting ben je pas ondernemer als je gemiddeld 24 uur per week (1225 uur per jaar) in de eigen onderneming steekt en meerdere opdrachtgevers hebt. Pas dan heb je recht op fiscale voordelen, zoals de zelfstandigenaftrek en startersaftrek. Zo niet, dan worden de betaalde opdrachten gezien als ‘inkomsten uit overig werk’, die je opgeeft bij je gewone aangifte. Wel mag je de gemaakte kosten (reiskosten, apparatuur, web hosting) aftrekken.

In de praktijk komt het er meestal op neer dat je op vijf momenten per jaar geld betaalt (of terugkrijgt) aan/van de belastingdienst. De eerste vier momenten zijn na elk kwartaal. Het gaat hierbij om de BTW afdracht (omzetbelasting). Op elke factuur zet je 21% btw, die de klant aan jou betaalt. Jij draagt die BTW vervolgens weer af aan de Belastingdienst, vermindert met BTW die je zelf hebt betaald over zakelijke aankopen. Het 5e moment is de inkomstenbelasting, die je achteraf ineens per jaar betaalt. Je kunt er ook voor kiezen een maandelijks of jaarlijks voorschot te betalen, zodat je achteraf niet ineens een groot bedrag hoeft op te hoesten.

www.belastingdienst.nl

remkokillaars

Oefenvraag: Wanneer ben je voor de belastingdienst een ondernemer voor de inkomstenbelasting? (een of meerdere antwoorden mogelijk)
aAls je een bedrijfsnaam hebt.
bAls je reclame maakt voor je bedrijf.
cAls je een eigen website hebt.
dAls je meer dan 1225 uur per jaar aan je bedrijf besteedt.
  
  
Toelichting bij goed:Klopt. Alleen als je meer dan 24 uur per week in je bedrijf werkt, ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting.
Toelichting bij fout:Nee, alleen als je meer dan 24 uur per week in je bedrijf werkt, ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting.

Topic: Tarieven bepalen

Item: Berekenen
Het is slim om voor jezelf een berekening te maken van je uitgaven om een richtprijs te kunnen bepalen. Het fotograferen zelf kost niet zo veel. Als je de levensduur van je camera deelt door het aantal kliks dat de camera kan maken, kom je vaak uit op zo +/- €0,04 per foto. Belangrijker is natuurlijk de tijd die je spendeert aan het voorbereiden, fotograferen en na bewerken. De prijs wordt ook bepaald of een beeld uniek is. Een foto van zwemmende mensen zal veel minder opleveren dan een foto van een zeldzame vogel. Maar als de zwemmende mensen koning Willem Alexander en zijn assistente zijn, kun je voorstellen dat deze foto weer heel veel oplevert. 
Ook de kwaliteit en het doel van het beeld speelt natuurlijk een rol. Als jouw foto wordt gebruikt om op verpakkingen te zetten kun je er meer voor vragen dan wanneer je een persoonlijke portretshoot doet voor bekenden. Veel fotografen rekenen een uurtarief in plaats van een tarief per foto. De prijzen op de markt verschillen erg van elkaar, tot zelfs 3 miljoen euro voor de duurste foto ooit. Afhankelijk van hun bekendheid en wat ze kunnen. We geven dan ook geen richtprijs, het ligt dus aan de tijd die je er aan kwijt bent, wat het onderwerp is (hoe uniek) en wat het doel van de foto is. In het geval van een portretshoot is het handig om je directe kosten op een rijtje te zetten. Hoeveel uur ben je kwijt met voorbereiding, fotograferen en nabewerking? Moet je hier nog belasting over betalen (zijn dit je hoofdinkomsten)? Hoeveel foto’s lever je? In welke kwaliteit lever je ze af? Mag je zelf ook nog gebruiken of betalen de afnemers voor het exclusieve rechtvan de foto’s? Aan de hand hiervan bepaal je jouw uurprijs of prijs per foto. 


Onderhandelen
Als je eenmaal een prijs bepaald hebt, moet je die voorleggen aan jouw potentiele koper. Het is belangrijk dat je open staat voor de punten van de koper, maar dat je wel sterk in je schoenen staat. Sommige kopers zullen je geen redelijke prijzen bieden en dan moet je kunnen onderbouwen waarom de foto toch echt meer waard is dan dat bedrag. Sommige kopers vergeten dat er veel tijd, middelen en soms ook geld besteed wordt aan één foto. Kijk ook goed naar jouw concurrentie, wat vragen zij?
Het is soms lastig om een goede prijs voor je foto te krijgen, omdat kopers het argument ‘voor jou 10 andere fotografen’ wel eens opgooien. Toch is het niet nodig om je prijzen gelijk omlaag te gooien. Als jij kwaliteit biedt en een uniek beeld kunt geven, zullen kopers bij je terug komen omdat je ze garantie kan bieden van goed werk.
Het hebben van goede referenties kan het onderhandelen ook makkelijker maken. Met referenties kun je aantonen dat je veel tevreden klanten hebt, wat de koper zekerheid geeft. De koper zal dan sneller met je in zee gaan.

Foto: michael1977 · Sony A77 · ISO 200 · F 1,8 · 1/250 SEC · 50 MM

Oefenvraag: Welk tarief hanteren de meeste professionele fotografen per uur voor het doen van hun werk?
a12,50- 25 euro
b25- 50 euro
c50- 75 euro
d75- 100 euro
e100- 125 euro
f125- 150 euro
Toelichting bij goed:75-100 euro wordt door fotografen het meest gehanteerd. Dit tarief ligt iets hoger dan bijvoorbeeld een tekstschrijfster, maar die heeft dan ook niet allerlei dure apparatuur om aan te schaffen.
Toelichting bij fout:Fout. Een tarief onder de 50 euro is niet gebruikelijk door de hoge kosten die een fotograaf heeft, boven de 100 euro is alleen voor de echte specialisten weggelegd.


Topic: Rechten en plichten als fotograaf
Als je een foto maakt, heb je automatisch auteursrecht over die foto. Daar heeft kwaliteit of professionaliteit niets mee te maken. Als je een foto verkoopt, komt jouw auteursrecht wel om de hoek kijken. Als jij de foto eenmalig verkoopt, blijf jij het auteursrecht houden. Als je een portretshoot plant kan het anders zijn. Omdat je de foto in opdracht maakt, kan het auteursrecht direct naar de opdrachtgever gaan. Het is daarom handig om hier afspraken over te maken. Dit hoeft niet meteen in een officieel contract maar zet wat punten op de mail en laat de koper bevestigend reageren. Dit is ook bindend. Wat je afspreekt is dan vrij. In een portretshoot heb je ook met portretrecht te maken. Degene die je fotografeert, heeft portretrecht. Als jij de foto’s dus nog voor je portfolio wil gebruiken of wil doorverkopen aan een andere partij, moet je de geportretteerde altijd om toestemming vragen. Maak daar dus ook goede afspraken over.

Item: Plagiaat

Plagiaat en auteursrecht worden vaak door elkaar gebruikt. Toch zijn het twee verschillende dingen. Bij plagiaat presenteer je werk van iemand anders als dat van jezelf. De plagiaatpleger gaat er met de eer vandoor. Juridische problemen met plagiaat doen zich in de fotografie niet zo verschrikkelijk veel voor. Op een idee, concept of stijl berust namelijk geen auteursrecht, alleen op concrete uitvoeringen. Pas als je andermans foto letterlijk namaakt, loop je tegen auteursrechten aan. Hoe concreter en meer in detail een idee is uitgewerkt of een foto is nagemaakt, des te meer bescherming de Auteurswet biedt. Toch is zoiets natuurlijk niet altijd even makkelijk te bewijzen, daarom bestaat er waarschijnlijk ook nauwelijks jurisprudentie (eerder gedane rechtspraak) over. Als je een foto namaakt of iemands stijl nabootst, dien je voor alle zekerheid dit wel altijd bij je foto te vermelden (‘geïnspireerd op -‘ of ‘nagemaakt van naam van de foto of fotograaf’).

Item: Copyright notice

Auteursrecht krijg je automatisch wanneer je een foto maakt. Je hoeft het niet aan te vragen. De zogeheten copyright notice (2013 Copyright Piet Puk of ‘All rights reserved Piet Puk’) is dus eigenlijk overbodig. Het auteursrecht houdt in dat iemand niet zonder jouw toestemming je foto mag verveelvoudigen of publiceren. Zelfs al zet hij jouw naam er netjes bij. En ook al hang je je foto in gigapixels te geef op Zoom.nl of ergens anders op internet. Foto’s uploaden in een besloten webomgeving als Facebook geldt niet als publiceren. Plaatsing op een openbare blog of een website is dat wel; ook (diep) linken ziet de rechter als publiceren.

Item: Persoonlijkheidsrecht

Heb je geen auteursrecht, dan kun je je altijd nog beroepen op de persoonlijkheidsrechten van de Auteurswet. Zelfs na het verkopen van je auteursrecht kun je op grond van je persoonlijkheidsrechten verlangen dat je naam wordt vermeld bij je werk. Je kunt eisen dat je foto niet ingrijpend wordt gewijzigd of wordt gebruikt in een kwetsende context. Zo heb je na verkoop van je auteursrecht toch nog een kwaliteitscontrole op je werk. De persoonlijkheidsrechten blijven bij de maker tot diens dood.

Foto: ptr · Nikon D750 · ISO 400 · F 4,5 · 1/500 SEC · 112 MM

Bij gevoelige onderwerpen is het soms handiger om mensen onherkenbaar in beeld te brengen.

Item: Andere auteurs

Als je een foto maakt van een creatie van iemand anders, bijvoorbeeld een gebouw of een schilderij, dan heeft de maker daarvan net als jij auteursrecht. Je mag zijn werk dus niet zomaar publiceren of verveelvoudigen. Dat geldt trouwens ook voor het werk van stylisten, interieurarchitecten of wie er ook maar auteursrecht kan ontlenen aan het object dat je fotografeert. Als je samenwerkt in een team met een stylist of een schrijver, dan heb je samen auteursrecht op het uiteindelijke resultaat. Mocht je een dubbelrol hebben (bijvoorbeeld fotograaf én medestylist), dan is het zaak goed af te kaarten hoe je de auteursrechten verdeelt.

Item: Openbare ruimte

Wat nu als het kunst- of bouwwerk langs de openbare weg staat? Fotograferen in de openbare ruimte is namelijk wél toegestaan. In dat geval mag je een foto van de brug, het gebouw of de graffiti gewoon publiceren. Met een belangrijke maar: het moet gaan om een afbeelding van het werk zoals het zich aldaar bevindt. Losmaken, photoshoppen of zodanig inzoomen op het kunstwerk dat niets meer van de omgeving te zien is, mag niet. Zeventig jaar na het overlijden van de maker vervalt het auteursrecht. Stel, je wilt een foto maken van de Wilhelminafontein op de Brink in Deventer. De ontwerper Mulock Houwer is overleden in 1933, dus kun je rustig inzoomen. Maar als toevallige passant weet je natuurlijk niet van elk bouwwerk wie de maker is, laat staan diens sterfdatum. Houd daarom als vuistregel aan: een foto van een gebouw of kunstwerk ouder dan pakweg 140 jaar kun je zonder enige zorgen over auteursrecht fotograferen en publiceren. Nog iets om rekening mee te houden: de Auteurswet is een Nederlandse aangelegenheid. Sta je voor het Atomium of de Eiffeltoren, dan krijg je te maken met de auteursrechtelijke regels van het betreffende land. In België geldt bijvoorbeeld de regel dat je een gebouw of kunstwerk niet als hoofdonderwerp mag hebben.

VideoVoorbeelden soorten ruimtes
  
Setting:Op een plek met meerdere soorten ruimtes
  
 Ik ga je in deze video uitleggen wat verschillende soorten ruimtes zijn waar je kunt fotograferen
 Openbare ruimtes, semi-openbare ruimte, privé ruimte
 Met voorbeelden laten zien
 Boekje : wat mag en niet van DuPho laten zien.
Lengte:2’00”

Foto: mcderoon · Nikon D7100 · ISO 100 · F 10,0 · 97 SEC · 13 MM

Op deze foto hebben de architecten, in dit geval Ben van Berkel en Rem Koolhaas, ook auteursrecht.

Item: Auteursrecht op kunst

Ook op graffiti en straattekeningen kan auteursrecht zitten. Maar een kunstwerk dat zoals dit ‘vastzit’ aan de openbare weg, mag je gewoon fotograferen.

Foto: sjeffker · Nikon D40 · ISO 0 · F · SEC · MM

Item: Huisregels

In de openbare ruimte mag je fotograferen. Niemand kan je verbieden op straat te fotograferen. Zolang je niet in iemands achtertuin binnendringt en geen hek of bordje ‘verboden toegang’ negeert, sta je als fotograaf in je recht. Besef wel dat je in sommige publiekelijk toegankelijke ruimten als kroegen, concertzalen, musea, ziekenhuizen en zelfs verlaten bedrijfsgebouwen te maken kunt krijgen met huisregels. Het publiceren van dergelijke foto’s kan onrechtmatig zijn tegenover de eigenaar als deze je verbiedt om te fotograferen. Een museum is een voorbeeld van een semi publieke ruimte. Overigens kan de bewaking niet van je eisen de beelden te deleten of de camera in te leveren. Ze mogen je alleen sommeren op te houden met fotograferen. Waarschuw altijd de politie als de bewaking hierover moeilijk doet. Zij zullen je verhaal bevestigen. Een huis is natuurlijk altijd privé, daar mag je nooit zonder toestemming fotograferen.

Foto: rdf · Canon EOS 550D · ISO 100 · F 5,6 · 1/30 SEC · 10 MM

Item: Politie

Bij calamiteiten en evenementen verbiedt de politie soms te fotograferen. Als de politie de openbare ruimte tijdelijk beperkt en afzet, zul je als amateurfotograaf achter de hekken of de linten moeten blijven. Fotojournalisten hebben meer bewegingsvrijheid. Hiervoor hebben zij een speciale politieperskaart, die meer toegang geeft dan het publiek. Maar de persvrijheid staat op gespannen voet met het werk van politie en hulpverleners. Zelfs met politieperskaart worden fotografen nog vaak weggestuurd. Om veiligheidsredenen, zo wordt er vaak bij verteld, of om de hulpverleners niet in de weg te lopen. Soms is het ook pure onwetendheid: lang niet alle agenten of beveiligingsbeambten zijn bekend met het feit dat fotograferen in de openbare ruimte is toegestaan. Laat je als nieuwsfotograaf niet té gemakkelijk wegsturen door de politie.

Foto: sinjin67 · Canon EOS 60D · ISO 100 · F 5,6 · 1/200 SEC · 135 MM

Item: Beeldcitaat

Een uitzondering op het auteursrecht vormen citaten. Bij citeren denk je waarschijnlijk eerder aan het letterlijk aanhalen van een tekst. Maar het citaatrecht geldt net zo goed voor foto’s. Je mag een foto plaatsen zolang deze onderwerp is van een tekst. De foto moet nodig zijn om de tekst beter te begrijpen. Denk aan een krantenrecensie van een fototentoonstelling. Of een bespreking van een foto, die onderwerp is van discussie. Uiteraard moet wel altijd netjes de bron erbij worden vermeld.

Item: Portretrecht

Niet alleen jij als maker maar ook degene die op de foto staat, heeft rechten. Portretrecht is de juridische term daarvoor. Dat gaat uitsluitend over het publiceren, niet over het fotograferen zelf. Foto’s maken mag in principe altijd wel, al zal niet iedereen er even blij mee zijn. De juridische term portret betekent overigens net even iets anders dan in de fotografie. Een portret is een foto waar iemand herkenbaar op staat. Voor juristen is dat dus ook een foto van een gebouw waar een voorbijganger toevallig langsloopt. Denk bij het maken van een foto altijd na over hoe het voor de geportretteerde is. Iemand in de deuropening van een prostitutiepand fotograferen is vragen om moeilijkheden.

Jodi van Dam (jodivandam) ISO 2000 – F2,8 – 1/500 SEC

Deze baby heeft ook recht op portretrecht.

Item: in Opdracht

Bij een foto gemaakt in opdracht is de juridische situatie duidelijk. De maker heeft het auteursrecht, maar mag pas publiceren met toestemming van het model. Maak je een bruidsreportage of een portret in je studio en ben je blij met het resultaat? Vraag dan gelijk toestemming voor eventuele publicaties later. Dat kun je helemaal officieel doen en in een contractje gieten, maar dat hoeft niet. Toestemming via e-mail is ook prima. Wees zo concreet mogelijk en zet erbij waarvoor ze toestemming geven, dus voor portfolio, website, tentoonstelling, reclame et cetera. De opdrachtgever mag op zijn beurt jouw foto’s evenmin zomaar publiceren. Het door jou op de foto gezette bruidspaar bijvoorbeeld mag jouw foto’s in privékring gebruiken en uitdelen, maar mag ze niet zonder jouw toestemming publiceren.

Item: Redelijk belang

Voor foto’s die niet zijn gemaakt in opdracht van de geportretteerde, is het minder duidelijk. Denk aan een reportage, een straatbeeld of een nieuwsfoto. Publicatie mag, tenzij het indruist tegen een ‘redelijk belang’ van de afgebeelde persoon. Redelijk belang is een tamelijk vaag begrip. Als fotograaf moet je zelf inschatten of publicatie nadelig is. Aanstootgevende foto’s leveren al snel zo’n redelijk belang op voor degene die op de foto staat. Dat hoeven niet per se erotische foto’s te zijn. Het kan ook gaan om de aantasting van de persoonlijke levenssfeer. Zo beoordeelde de rechter de publicatie in Weekend van de gezinskiekjes van de toenmalige PvdA-leider Wouter Bos als onrechtmatig. Het betrof een privésituatie en de publicatie leverde geen bijdrage aan het publieke debat.

Item: Nieuwsfoto

Daarnaast speelt mee of de foto voor commerciële doeleinden is gemaakt. De rechter vindt dat er bij belang dan bij een nieuwsfoto. Bij een journalistieke foto legt het belang van de geportretteerde het vaak af tegen de vrijheid van meningsuiting. Een vrouw die joggend achter de kinderwagen met mp3-speler werd gefotografeerd, kon publicatie op de website van Hollandse Hoogte niet tegenhouden. Zij heeft geen ‘redelijk belang’ volgens de rechter. De foto is niet aanstootgevend, de vrouw is geen bekende Nederlander en heeft zelf geen plannen om de foto commercieel te gaan gebruiken. Een dikke man met tatoeages mocht van de rechter worden afgebeeld in het boek Platter & dikker van Henk Hofland en Roel Visser. Het boek gaat over hebzucht, vraatzucht en consumentisme, maar het journalistieke karakter is niet veroordelend of beledigend. Wat meeweegt, is dat de dikke man zelf al eerder de publiciteit zocht als dikste man van Nederland.

Item: BN’ers

Bij bekende Nederlanders telt geld verdienen extra zwaar mee. BN’ers hebben namelijk een ‘verzilverbare populariteit’, het recht om geld te verdienen met hun bekendheid. Ze hebben hard gewerkt voor hun naamsbekendheid en het laatste wat ze willen is dat een ander daar een slaatje uit slaat. De rechter heeft daarom bepaald dat onder ‘redelijk belang’ ook financieel belang valt. Voetballer Marco Basten heeft bijvoorbeeld een dvd met zijn doelpunten uit de handel laten halen op grond van het portretrecht. Ook bij violist André Rieu woog zijn verzilverbare populariteit zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting. Een boek met foto’s van zijn optredens mocht niet meer worden verkocht.

Foto: frits · Canon EOS 20D (Canon) · ISO 200 · F 8,0 · 1/500 SEC · 270 MM

Item: Quitclaim

Om problemen met het portretrecht te voorkomen, vragen opdrachtgevers en fotobureaus voor elke foto met mensen erop een vrijwaringsverklaring. Dat is een standaardformulier, waarin de geportretteerde toestemming geeft voor publicatie. Bij modellen heet dit ook wel een quitclaim. Alleen toestemming voor publicatie is niet altijd voldoende. Zeker in de erotische sfeer of de reclame is het verstandig om specifiek vast te leggen voor welk doel de geportretteerde toestemming verleent. Een voorbeeld van zo’n quitclaim is te downloaden via www.fotografenondernemen.nl onder het kopje Kennisbank.

———

Item: Gebruiksrecht

Wanneer een website of bedrijf een foto van je koopt, blijft het auteursrecht in principe bij jou. De klant betaalt voor het gebruiksrecht (licentie). Hij mag de foto’s gebruiken volgens de afspraak. Wat de twee partijen afspreken, staat ze geheel vrij. Van een eenmalige opname met een bepaald doel (een bedrijfsfolder met een oplage van duizend) tot het recht om de foto op alle manieren onbeperkt te gebruiken (vrije licentie). Nog een stap verder is het exclusieve gebruik. Dan mag niemand anders de foto gebruiken, zelfs jij als fotograaf niet. Uiteraard hangen daar verschillende prijskaartjes aan. Het is dus zaak om goed te omschrijven wat wel en niet mag met jouw foto’s.

Item: Zonder toestemming

Wat doe je als je foto wordt gebruikt zonder jouw toestemming? Bij ongeautoriseerd gebruik van je foto kun je een schadevergoeding vragen wegens inbreuk op je auteursrecht. De schade bestaat uit het niet-betalen van het gebruiksrecht (licentievergoeding) en eventueel uit omzetderving, wanneer je naam niet is vermeld bij de foto. Als iemand er met je foto vandoor gaat, is boos worden een logische reactie. Maar je kunt dergelijke akkefietjes beter rustig en zakelijk afhandelen. Je stuurt heel zakelijk een keurige brief met een factuur voor schadevergoeding – in dat geval vraag je geen btw. Of je doet de ‘inbreukpleger’ een voorstel tot schikking voor een gebruiksrecht. In dat laatste geval stuur je hem een factuur met btw. Als de eigenaar van de website onbekend is, kun je hem opzoeken via www.dnstools.com en ‘whois’ ingeven. Geeft de organisatie niet thuis? Dan kun je ook klagen bij de beheerder van de site. De beheerder is niet aansprakelijk, maar is wel verplichteen beeld te verwijderen als het duidelijk is dat jij de rechten hebt. Als je er samen niet uitkomt na je voorstel tot schikking, rest uiteindelijk de gang naar de kantonrechter. Als zzp-fotograaf betaal je dan ruim 75 euro voor het uitbrengen van de dagvaarding door de gerechtsdeurwaarder en zo’n 200 euro aan griffierechten. Een advocaat heb je in principe niet nodig.

—-

Jorinde Reijnierse (jorinde) ISO 10000 – F 2,8 – 1/125 SEC

Item: Hoogte schadevergoeding

Wat kun je vragen als je foto ongevraagd wordt gebruikt? Pictoright, een organisatie die auteursrecht int voor fotografen en kunstenaars, vordert bij gebruik zonder licentie tweemaal de auteursrechtelijke vergoeding met een minimum van honderd euro. Bij commercieel gebruik is het gebruikelijk om een schadevergoeding te eisen (en te krijgen) van drie maal het gebruikelijke tarief van die maker. Maar hoe bepaal je wat het gebruikelijke tarief is? Vroeger pakte men nog wel eens de richtprijzen erbij van de Fotografenfederatie. Maar die publiceert geen prijzen meer, omdat deze doorgaan voor prijsafspraken volgens de Mededingingswet. Iedere fotograaf stelt dus zijn eigen tarieven en schade vast. Zeker bij een amateurfotograaf, die normaliter niet betaald krijgt voor zijn werk, is de hoogte van schade lastig te bepalen. Houd het redelijk, des te groter de kans dat je er samen uitkomt. En wie weet heb jij er weer een klant bij.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:front.png
Oefenvraag: Welke foto mag je niet zonder toestemming maken volgens de wet? (meerdere antwoorden mogelijk)
aEen demonstrant in geel hesje op de Dam
bEen moeder in haar eigen huis, door het woonkamerraam heen gefotografeerd.
cPremier Rutte op het Binnenhof fietsend
dKoningin Maxima in de supermarkt in Lech tijdens Wintersport
eVolkert van de Graaff net voordat hij de rechtbank in loopt.
  
Toelichting bij goed:Een moeder in haar eigen huis is privé ruimte, iets waar je nooit zonder toestemming mag fotograferen.
Toelichting bij fout:Alle overige mensen bevinden zich op openbaar of semi-openbaar terrein. Zelfs onze Koningin mag je fotograferen. Alleen de mediacode is er om dit te voorkomen, maar daar hoeven we ons als fotografen voor de wet niet aan te houden.

Topic: Beroepsvereniging

Als beroepsfotograaf is het handig lid te worden van een beroepsvereniging die voor de collectieve belangen opkomt. De enige echte beroepsvereniging voor fotografen in Nederland is de DuPho. DuPho is opgericht door fotografen, voor fotografen. De kerntaken van DuPho laten zich omschrijven als:ledenondersteuning, versterking van het collectief, voorlichting en kennisoverdracht, vak/branche ontwikkeling en de ontwikkeling en positionering van professionele fotografie in de breedste zin.

DuPho bundelt alle krachten, benut schaalvoordeel bij toeleveranciers en aanbieders en kijkt breder dan het eigen vakgebied alleen. Als collectief is DuPho zichtbaar, zij stelt voorbeelden en kan voor de hele sector optreden.

De vereniging komt voort uit een fusie tussen Fotografen Federatie (waaronder BURAFO), BFN, GKf, MWF, PANL, MWF en SVFN en de leden van NVF en MPN zich hebben daarbij aangesloten.

Met haar 2500 aangesloten professionele fotografen is DuPho de vertegenwoordiger van professionele fotografen in Nederland. DuPho organiseert allerlei interessante bijeenkomsten voor haar leden, waaronder de fotografie-inspiratie avonden “de Donkere kamer”.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:De-Donkere-Kamer-22.jpg

‘De Donkere kamer’ in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. Foto: DuPho

Topic: Verzekeringen

Als beroepsfotograaf is het essentieel minimaal drie goede verzekeringen af te sluiten. Op deze manier dek je jezelf in tegen schade die je zelf niet kunt ophoesten en dus een dreiging zijn voor het voortbestaan van je bedrijf.

Item: Apparatuurverzekering

Een apparatuurverzekering keert bijvoorbeeld uit als je fototas gestolen wordt on the job. Een goed gevulde tas is toch al gauw 10.000-20.000 aan apparatuur, iets dat je niet snel zult kunnen ophoesten bij diefstal ov verlies. Bij sommige verzekeringen, zoals apparatuurverzekering.nl, kun je ook je laptop en aanverwante zaken meeverzekeren. Je apparatuur is zelf verzekerd tegen valschade, al geldt daar wel vaak een hoog eigen risico van bijvoorbeeld 250 euro. Ook je flitsers, statieven en andere aanverwante zaken kun je verzekeren binnen een apparatuurverzekering.

Foto: pmvriet71 · Nikon D7000 · ISO 320 · F 11,0 · 1/320 SEC · 200 MM

Item: WAO verzekering

70% van de zelfstandigen heeft geen arbeidsongeschiktheidsverzekering. Wellicht denk je dat, als je jong bent en nergens last van hebt, dit ook niet nodig is. Maar er ligt gevaar op de loer. Mensen worden totaal onverwacht arbeidsongeschikt door ongelukken, ziekte of depressie. Met een WAO verzekering heb je in dit soort gevallen recht op een bepaalde uitkering per jaar, bijvoorbeeld 25.000 euro. Zo kun je ondanks het onvermogen te werken toch je vaste lasten blijven betalen.

Item: bedrijfs-Aansprakelijkheidsverzekering

Een essentiële verzekering voor ondernemers is de wettelijke aansprakelijkheidsverzekering. Hierbij is schade die jij aan derden, bijvoorbeeld een model of pand van een klant toebrengt, verzekert. Je gaat bijvoorbeeld op de jurk van de bruid staan, waardoor de hele ceremonie moet worden afgeblazen. Of je beschadigt producten die je voor een klant zou fotografen. De schade loopt snel op, en een aansprakelijkheidsverzekering kun je dan inzetten om deze schades te dekken.

Oefenvraag: Tegen welke schades ben je meestal verzekert met een apparatuurverzekering? (meerdere antwoorden mogelijk)
aDiefstal tijdens het werk
bValschade tijdens het werk
cFototas vergeten bij de cafetaria
dDiefstal uit de auto ‘s-nachts
  
  
Toelichting bij goed:De meeste schades die je tijdens je werk als fotograaf kunt oplopen zijn verzekerd.
Toelichting bij fout:Nalatig gedrag is niet verzekerd. Als je je apparatuur ’s-nachts in de auto laat, wordt dit als nalatigheid gezien, net als je tas vergeten op een locatie.

Hoofdstuk 3: Je bedrijf presenteren

Een beetje fotograaf wil natuurlijk laten zien hoe goed hij is. Het presenteren van je eigen bedrijf is een kunst op zich, en kan op allerlei manieren. De mogelijkheden liggen offline en vooral online.

Topic: Een eigen website

Een eigen website bouwen was vroeger nogal wat werk, en veel (amateur)fotografen kiezen er daarom nog steeds regelmatig voor een online dienst als Flickr of Photobucket te gebruiken om een portfolio te kunnen tonen. Maar een eigen website met een zelfgekozen domeinnaam en een uniek e-mailadres is tegenwoordig in een paar klikken geregeld.

Bovendien ziet het er veel professioneler uit – zeker als je ook weleens zakelijk fotografeert. Het mooie is: je kunt beide diensten ook combineren.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.55.26.png

Item: Opslagruimte en dataverkeer

Als je een website wilt bouwen waar je je beste fotografische werk wilt

showen, is het slim om een pakket te nemen met veel opslagruimte. Het grote verschil in hostingpakketten zit vaak in de ruimte die je krijgt toegewezen: meer gigabytes kosten meer geld. Heb je veel grote foto’s in hoge resolutie, dan zit je sneller aan je limiet dan je denkt. Ook de hoeveelheid dataverkeer die je krijgt is belangrijk. Dit verschilt weleens tussen de diverse aanbieders. Ook hier geldt dat je met veel of grote foto’s, of veel bezoekers op je website al snel over je limiet heen raakt. Het is dus de moeite waard om op zoek te gaan naar een partij die genoeg dataverkeer aanbiedt. Bij bekende partijen zoals TransIP krijg je zelfs onbeperkt dataverkeer bij alle pakketten.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.34.13.png

Item: E-mail

Hostingpakketten bieden vaak verschillende opties aan voor het

aanmaken van e-mailadressen. Bij duurdere pakketten is het soms zelfs mogelijk een onbeperkt aantal e-mailadressen te maken, maar vaak heb je aan een handjevol adressen ook wel genoeg. Verschillende e-mailadressen zijn handig, zeker als je als professionele fotograaf je eigen bedrijf hebt. Je kunt dan bijvoorbeeld een e-mailadres maken voor je administratie van waaruit je facturen stuurt, en een ander e-mailadres om met potentiële klanten te communiceren.

Item: Catch-all

Misschien is het ook een slim idee om een ‘catch-all’-mailadres aan te maken. Daarbij maakt het niet uit wat er vóór de @ komt te staan, want wat daar ook staat, het komt altijd bij je gekozen catch-all-adres terecht. Als rick@jouwfotografiewebsite.nl bijvoorbeeld je catch-all is, komen mails naar ric@jouwfotografiewebsite. nl of rikc@jouwfotografiewebsite. nl daar ook terecht. Dat is handig als je bijvoorbeeld een ingewikkelde naam hebt die vaak verkeerd gespeld wordt, want ook mails naar verkeerd gespelde adressen komen gewoon bij je binnen. Aan de andere kant is het ook goed om na te denken over een duidelijke naam, die niet mis gespeld kan worden.

Item: WordPress

Als je eenmaal weet welk hostingpakket je het beste kunt kiezen, ben je er nog niet. Je moet dan de websitezelf nog bouwen – maar geen nood, bij bijvoorbeeld TransIP hoef je na het bestellen van je pakket zelf niets te installeren of met HTML-code aan de slag te gaan. WordPress wordt namelijk direct geïnstalleerd en daarmee kant en- klaar opgeleverd. Je kunt gelijk beginnen met het leuke gedeelte: het inrichten van je website en het kiezen van een passend thema. Hiermee komen je gemaakte foto’s het beste tot hun recht. Allemaal zonder één regel code te typen.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.37.09.png

Voorbeeld van een website van een fotograaf, in WordPress gemaakt.

 VideoVoorbeelden WordPress sites
  
Setting:Screenshot met headshot
 Ik ga je laten zien wat voor soort WordPress sites er allemaal te koop zijn. Hiervoor ga ik naar www.themeforest. (Leg een aantal uit, laat zien hoe het installeren gaat)
Lengte:4’00”

Item: Betaald

Je kunt overwegen te betalen voor een WordPress-theme. Veel themes zijn gratis, maar hebben wel beperkingen. Als je betaalt voor een theme krijg je daar vaak een wat uitgebreider ontwerp voor, maar ook ondersteuning voor wanneer er iets mis gaat of wanneer je hulp nodig hebt. Via WordPress.org/ themeskun je door honderdduizenden gratis themes scrollen, terwijl je op Themeforest.net/category/ wordpressbetaalde thema’s kunt vinden. Laat je niet afschrikken door de hoeveelheid, want gelukkig is het mogelijk om te filteren op thema, zoals ‘Creative’ of ‘Fotografie’. Zo kun je meteen zien welke thema’s geschikt zijn voor jouw portfolio of slideshow. Een trend op dit moment is de one page site, waarbij alles op een pagina staat. Je scrolt dan naar beneden om naar een andere gedeelte te gaan. Zorg er bij het kiezen voor dat je een niet te ingewikkeld theme kiest. Niet alleen is dat veel moeilijker op maat te maken, het gaat snel over de top. Klanten willen gewoon snel een indruk van je stijl krijgen, en dat gaat het best door een simpele, duidelijke site met veel foto’s.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.38.39.png

Item: Flickr

We hadden het eerder al over het gebruik van Flickr als portfolio, en als je toch gehecht bent aan die dienst, kun je die gewoon combineren met je eigen site. Via WordPress plug-ins is het mogelijk om foto’s van Flickr of andere diensten ook te tonen op je eigen website. Dat is handig, want zo kun je een kleiner hostingpakket met minder opslagruimte nemen en toch al je foto’s laten zien.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.39.57.png

Item: Zo doe je dat!

Nu je weet waar je op moet letten als je een eigen website wil bouwen, kun je snel aan de slag. Kijk bijvoorbeeld eens op transip.nl/zoom om te zien welke pakketten je hier allemaal kunt kiezen. Kies een domeinnaam, vul je gegevens in en ga naar betalen. Binnen het WordPress-dashboard ga je daarna meteen aan de slag met het aanpassen van je splinternieuwe fotografiewebsite. Overigens heeft TransIP ook een prima alternatief voor Dropbox: STACK. Deze Cloud dienst is gratis tot 1gb opslag, daar waar je bij Dropbox al 99 euro per jaar betaald voor dezelfde hoeveelheid opslag.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.45.47.png
Oefenvraag: Wat is een catch-all email adres
aEen email adres met de extensie.ca
bEen emailadres dat automatisch mails verstuurt.
cEen emailadres dat er zo uitziet: jouwnaam@catchall.nl
dEen emailadres, waarbij het niet uitmaakt wat er voor de @ staat, het komt altijd aan.
 .
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. Zo voorkom je dat aan jouw gerichte mail met een spelfout in de naam niet aankomt.
Toelichting bij fout:Fout. Het is een emailadres, waarbij het niet uitmaakt wat er voor de @ staat, het komt altijd aan.

Topic: inhoud van je online portfolio

Item: communiceren

Het Doel van een portfolio is heel simpel: Communiceren wat je doet en vooral wat je kunt. Belangrijke vragen die je jezelf zult moeten gaan stellen bij het maken van een portfolio zijn:

  • Wie is je doelgroep?
  • Wat wil je laten zien?
  • Welk werk wil ik gaan doen in de toekomst?

Item: Wat is je Doelgroep?

Allereerst vraag je je af: Waar zoekt je doelgroep naar? Waarom gaat de doelgroep mijn portfolio origineel en bijzonder vinden. Wat doe ik wat anderen nog niet doen of niet zo goed doen. In hoeverre moet ik de balans vinden tussen commercieel verkoopbare foto’s en artistiek verantwoorde foto’s. De kunst is om de doelgroep eerst goed te leren kennen om heel goed te kunnen richten. Kom dus bij een architectenbureau niet aan met romantische portretten.

Item: Wat wil je laten zien?

Uiteraard wil je communiceren dat klanten jouw werk niet alleen willen, maar nodig hebben. Dat ze werk wat jij maakt niet ergens anders kunnen halen. Je wilt een duidelijk overzicht van jouw kunnen laten zien. Zeker niet alles wat je kunt, maar een samenvatting. De hoogtepunten. Je wilt laten zien dat jij boven het maaiveld uitsteekt.

Item: Welk werk wil ik gaan doen in de toekomst?

Het is heel belangrijk je dit af te vragen. Doe geen foto’s in je portfolio die goed gelukt zijn, maar die eentoevalstreffer waren, of foto’s zijn waar je totaal geen feeling mee hebt. Je Uiteindelijk doel is toch altijd werk doen waar je plezier in hebt en tegelijkertijd geld mee kunt verdienen.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.58.38.png

Item: Hoe gaan we dit bereiken?

Stelregel 1: Kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit. 15 foto’s is meer dan genoeg. Veel belangrijker is het dat je consistent werk laat zien. Je werk moet op één niveau zitten. Dat betekent dat je duidelijke keuzes moet maken. En keuzes maken betekent ook foto’s onverbiddelijk niet in je portfolio plaatsen omdat ze niet aan de criteria voldoen. “Kill your darlings” is een begrip wat hierbij past. Iedereen heeft ze: foto’s die op zichzelf schitterend zijn, maar je totaalplaatje niet ondersteunen. Wees hard en houdt de grote lijn in de gaten, weg ermee dus.

Item: chemie

De som van de foto’s moet meer zijn dan de foto’s zelf. Dat betekent dus dat er een soort chemische reactiemoet ontstaan in je portfolio. Er moet een bepaalde sfeer van uitstralen, er moet een niet rationeel te beschrijven gevoel in zitten en jouw imago moet naar voren komen. Dat is het lastigste, omdat dit niet met regels is te onderbouwen of rationeel te benaderen is. Vertrouw je gevoel, en luister er bewust naar als je het portfolio samenstelt.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.44.06.png

In de hedendaagse fotografie is profilering een steeds belangrijker punt. Vroeger werd een fotograaf ingehuurd als er een foto nodig was, tegenwoordig maakt iedereen de foto’s zelf, en als ze er niet meer uitkomen, of als men echt foto’s met een eigen stijl of visie nodig hebben, schakelen ze een fotograaf in. Maar dan wel de fotograaf die binnen het profiel past. 

Tips voor een beter portfolio:

  • Begin sterk en eindig nog sterker
  • 1 beeld per pagina
  • Geen liggend en staand beeld willekeurig door elkaar
  • Spreek 1 taal door de hele serie 
  • Laat consistent werken zien in kennis, concept en stijl
  • Als je twijfelt of een bepaalde foto in het portfolio moet……weg ermee!
  • Ritme en vloeiendheid zijn belangrijk, geen visuele wegversperringen!
  • Selecteer werk dat je wil blijven doen, niet toevallig mooie foto’s die je niet opnieuw wil gaan maken.
  • Maak je gebruik van twee foto’s, laat dan beide foto’s aan elkaar gerelateerd zijn.

Een portfolio moet eenheid en kracht uitstralen… jouw eenheid en jouw kracht! 

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.44.32.png
Oefenvraag: Wat mag er zeker niet in je portfolio voorkomen (meerdere antwoorden)
aEen duidelijke eigen stijl
bToevalstreffers
cJe beste werk
dEen foto waarover je twijfelt
 .
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. Kies al je werk bewust uit, ook of het totaalplaatje klopt.
Toelichting bij fout:Fout.

Topic: Huisstijl 

Een professionele uitstraling van een bedrijf hoort een goede huisstijl. Die bestaat vaak uit een logo, briefpapier, visitekaartjes en dergelijke. Je kunt dit zelf in elkaar knutselen, maar een bureau inhuren om dit voor je te ontwerpen is aan te raden. Het geeft de klant direct het idee met een solide fotograaf te maken te hebben. 

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:CC-Grafisch-Ontwerp_ontwerp-logohuisstijl.jpg

Item: Naam van je bedrijf

De eerste keuze die je moet maken voor je een logo laat ontwerpen is de naam van je bedrijf. In sommige branches is het zeer gebruikelijk een fantasienaam te gebruiken, zoals Profotonet of Drukwerkdeal. Het dekt de lading en je weet direct waar je aan toe bent. Toch zijn er weinig fotografen die zichzelf Fototaal , de fotokampioen of fotograafdeal noemen. Dat komt omdat fotografie creatief en persoonlijk is. Daarom kiezen de meeste fotografen voor hun eigen naam. Bovendien is de eigen naam handig omdat die vaak onder je foto komt te staan. Ook kun je afgeleide van je naam gebruiken als dat beter uitkomt, zoals Maarten Corbijn heeft gedaan met de naam Corbino. Zo omzeilt hij de eeuwige link met zijn beroemde broer Anton Corbijn.

Item: Logo

Een logo moet bij je passen, en vooral bij de sfeer van je fotografie. Less is more geldt zeker bij het maken van een logo. Het kan het net iets anders schrijven van je naam zijn, of een twist in een van de letters. Maak het altijd ondergeschikt aan je werk, geen tierelantijnen, dat leidt de aandacht af.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:DEF-logo-Susanne-van-Vliet.png

Topic: Visitekaartjes

Het lijkt alsof visitekaartjes uit de gratie zijn geraakt in het digitale tijdperk, maar niets is minder waar. Met een visitekaartje geef je heel snel je naam en gegevens af, zonder dat degene die het wil weten eerst zijn telefoon moet pakken om alles in te tikken. Vaak is een contact, bijvoorbeeld bij het maken van een portret, zo vluchtig, dat je daar niet eens tijd voor hebt. Wissel visitekaartjes uit en je kunt achteraf makkelijk de gegevens nakijken en invoeren. Het is laagdrempeliger en vrijblijvend, en kost bijna niets meer. Voor een paar tientjes kun je al 500 kaartjes laten drukken, en daar kun je jaren mee vooruit.

Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.47.14.png
Laptop HD:private:var:folders:vd:y4tj2_755dv7b66pgmzsy80c0000gn:T:TemporaryItems:Schermafbeelding 2018-12-12 om 10.49.04.png

Als je even googlet op visitekaartjes fotograaf, vindt je vrij snel allerlei originele ideeën.

 VideoVoorbeelden visitekaartjes
  
Setting:Op locatie drukwerkdeal
 We zijn hier bij drukwerkdeal, een grote drukker van visitekaartjes. Ik ga je laten zien wat de mogelijkheden zijn voor het maken van visitekaartjes. Allereerst kleur, enkelzijdig, grootte, etc. (kort interview met drukwerkdeal over trends)
Lengte:2’00”
Oefenvraag: Wat is een passende www naam voor een fotograaf? (een antwoord)
aPictureperfectprofile.nl
bStudiofotootje.nl
cHaraldthijssen.nl
dBeeldkwadraat.nl
 .
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. Fotografie is een creatief beroep, zonder tierelantijnen. Je eigen naam past daar het beste bij
Toelichting bij fout:Fout. Fantasienamen scheppen onduidelijkheid en komen minder persoonlijk over.

Hoofdstuk 4: Klanten werven

Geen fotograaf kan zonder klanten. Het is zaak een goed gefundeerd netwerk van klanten op te bouwen, die als ze een fotograaf nodig hebben, direct aan jou denken. Maar: wat betekenen de termen acquisitie en netwerken? Hoe doe je het? En wat moet je wel en niet doen?

Foto: gerben70 · ILCA-68 (SONY) · ISO 100 · F 9,0 · 1/50 SEC · 105 MM

Acquisitie en netwerken

In de basis is er een verschil tussen actief en passief werven. Actief werven heet acquisitie plegen en passief werven heet netwerken. Beiden hebben hetzelfde doel, een klant binnenhalen en/of binnenhouden.

Topic: Acquisitie

Er zijn verschillende manieren waarop je actief kunt werven. Uiteraard is dit in het begin, zonder veel ervaring en mensen die je al kent, het moeilijkst.

———

Item: Koude acquisitie

Dit is het werven van klanten die jij niet kent, en die jou ook totaal niet kennen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door het plaatsen van een advertentie, het ophangen van werk in een openbare ruimte. Ook het simpel aanspreken van mensen is een vorm van koude acquisitie. Het is een heel moeilijke vorm , omdat mensen vaak een referentie willen hebben. Koude acquisitie kan goed werken, als de klanten daarna je website gaan bekijken om bevestiging te krijgen. Het is vaak een startpunt dus, maar niet het meest ideale uitgangspunt.

Item: Warme acquisitie

Een veel betere vorm van acquisitie is warme acquisitie. De ultieme vorm hiervan is mond op mond reclame. Een klant vertelt aan een andere klant door welke goede ervaring hij met jou als fotograaf heeft. Je kunt er donder op zeggen dat deze klant vervolgens ook bij jou aanklopt. Als je werk ergens gepubliceerd wordt, geldt dat ook als warme acquisitie. Blijkbaar is het magazine waarin de foto’s staan overtuigd van je kwaliteiten, en dus wordt de drempel voor de potentiele klant lager. Ook als je al een keer een klus voor een klant gedaan hebt, wordt het makkelijker om ook andere producten of diensten aan deze klanten te verkopen. Je weet al waar de behoeften liggen, en hebt een bepaalde gunfactor opgebouwd door die andere klus.

Item: Lauwe acquisitie

Een tussenvorm is de lauwe acquisitie. Een klant kent je niet persoonlijk, maar heeft online werk van je gezien. Social media is hier een goed voorbeeld van. Via via ziet een klant jouw foto die je gepost hebt, en spot ook de vele lovende woorden die eronder staan. Op deze manier heb je al een streepje voor, zonder dat er echt rechtstreeks contact is geweest tussen de potentiele klant en jou.

Item: Social media

Een belangrijk marketinginstrument voor de professionele fotograaf is dus social media. Instagram en Facebook zijn de belangrijkste kanalen. Post hierop regelmatig opdrachten waar je mee bezig bent. Niet sec, maar probeer er een leuke draai aan te geven. Laat zien hoe het er achter de schermen aan toe gaat, vertel een anekdote of laat detoepassing van de foto zien. Werk veel met beeld, met name video zorgt ervoor dat mensen langer naar je kijken. Op die manier blijf je bij potentiele klanten “top of mind”. Zodra ze een opdracht hebben lig je door je vele posts nog vers in het geheugen.

VideoUitleg van iemand die veel op social media zit
  
Setting:Studio van de betreffende fotograaf
 Vraaggesprek, wat doe je allemaal op social media en wat post je dan zoal? Voorbeelden, en waarom.3’00”

Item: Exposities

Exposeren werkt ook vaak imago verhogend. Mensen zien je werk in een luxe context, en je kunt er een persberichtover sturen, wat ook weer een moment van contact met je netwerk is. Bijkomend effect is dat mensen je foto kunnen kopen, waardoor je er ook nog wat aan verdient. Zorg er wel voor dat je in de goede context exposeert. Het plaatselijke bruin café is wellicht minder geschikt voor je fine art prints, maar in de hippe pop up store komt je werk wellicht beter to z’n recht. Bovendien komen daar misschien de juiste personen die jouw werk kunnen waarderen.

Foto: jaap93 · Olympus Pen-F 

 Oefenvraag: Wat is in de ideale situatie de beste manier waarop een klant voor het eerst met jou in contact komt?
aVia warme acquisitie.
bVia lauwe Acquisitie.
cIn de lift
dVia koude acquisitie.
e 
  
Toelichting bij goed:Juist. Via via is de beste reclame.
Toelichting bij fout:Nee. Warme acquisitie is de beste manier, omdat je dan altijd al een referentie hebt.

Topic: netwerken?

Netwerken is het leggen en onderhouden van contacten die je verder kunnen helpen in je werk, je carrière en je privéleven. Maar dat is slechts een kant van de medaille. Dat netwerk is er niet alleen voor jou, het is de bedoeling dat ook de anderen er iets wijzer van worden. Netwerken is veel geven en een beetje nemen. Dus ook jij helpt mensen in je netwerk aan informatie en nieuwe contacten en geeft iemand net die tip over die ene leuke baan die goed bij haar past. Zo help je elkaar.
De basis van een goed netwerk is vertrouwen. Het doel is het delen van kennis, informatie en contacten. De crux is dat je weet wat je wilt bereiken en hoe je je netwerk gebruikt, onderhoudt en uitbreidt.

Foto: karindevries57 · Nikon D7100 · ISO 100 · F 1,8 · 1/20 SEC · 50 MM

Item: Wat wil je bereiken met je netwerk?

Netwerken gaat makkelijker als je weet wat je doelen zijn, want dan kun je er met anderen over praten. Op kortere termijn kun je op een rij zetten wat je de komende tijd op je werk moet realiseren. Inzicht in je doelen op langere termijn krijg je door zelfonderzoek te doen. Waar ben je goed in, wat wil je ontwikkelen en waar wil je over vijf jaar staan? Bedenk ook wat je voor anderen kunt betekenen.

Als dat helder is, valt een nieuwe kennis sneller in het juiste “vakje” en kun je ook een vraag aan iemand die je ontmoet concreter formuleren.

Item: Wie zitten er in je netwerk?

In principe is iedereen die je kent of gekend hebt én die een positieve indruk van jou heeft, je netwerk. Je vrienden, je familie, je oude klasgenoten, docenten, mensen van je sportvereniging, (oud-)collega’s… Je netwerk is groter dan je denkt. Bovendien hebben mensen uit jouw netwerk zelf ook weer een netwerk. Zo kun jij je netwerk dus weer uitbreiden door gebruik te maken van contacten van anderen. Er is ooit uitgerekend dat je binnen drie schakels (de vrienden van de vrienden van jouw vrienden) toegang hebt tot alle mensen in Nederland. 

Item: Breng je netwerk in kaart

Het is aan te raden je eigen netwerk eens een keer voor jezelf in kaart te brengen en te ordenen. Elk netwerk bestaat uit een aantal velden. Een veld is bijvoorbeeld je vorige werk, je sport of mensen die je van een opleiding kent. 

Maak in Outlook of mail categorieën aan in je contactpersonen. Of sorteer je hele doos visitekaartjes eens op verschillende velden.

Doe een verkenning van je (nu georganiseerde) netwerk. Aan de hand van je doelen op korte en lange termijn kun je vragen formuleren: als ik X wil weten, in welke velden kan ik dan het beste zoeken… Als ik een baan in sector X wil, wie ken ik daar dan…? Zo oefen je jezelf in het zoeken naar de juiste contacten.

Item: Bouw je netwerk uit

Het op- en uitbouwen van je netwerk gaat vaak vanzelf. In je werk en privé ontmoet je nieuwe mensen en daarmee nieuwe mogelijkheden.

Natuurlijk kun je mensen ook gericht benaderen voor jouw doelen, bijvoorbeeld door iemand te bellen voor een afspraak. Hoewel veel mensen dat lastig vinden, is het vooral een kwestie van doen. Dan zul je vanzelf merken dat netwerken vaak heel erg leuk is. Bedenk voor jezelf maar eens een situatie waarbij je anderen advies geeft, omdat je op een bepaald terrein meer kennis hebt dan de ander. Dat doe je waarschijnlijk met veel plezier en inzet. En dit geldt ook voor de persoon die jij benadert om te netwerken.

In het algemeen geldt: als je met mensen praat, luister en vraag goed door. Zo kun je aan een heleboel informatie komen waar jij wat aan hebt, of waarmee je de ander wellicht verder kan helpen.

Item: Goede gelegenheden om te netwerken

Netwerken kan overal en altijd. De volgende gelegenheden zijn bij uitstek geschikt:

  • congressen, workshops en seminars
  • borrels en recepties binnen en buiten je eigen bedrijf
  • verjaardagen (al moet je oppassen dat je niet de hele tijd over je werk zit te praten)
  • opleidingen, trainingen en cursussen.
  • via een internet community
  • door je aan te sluiten bij een vak- of regionaal netwerk of een netwerk van jonge professionals

Foto: wimvanthei · Panasonic Lumix DMC-G2 · ISO 200 · F 6,3 · 1/125 SEC · 51 MM

Item: Gebruik én onderhoud je netwerk

Als je al mensen kent, is het makkelijk om je netwerk te onderhouden: je belt ze eens op, kletst wat bij en maakt eventueel een afspraak voor een gesprek. “Ik ben me aan het oriënteren … Graag zou ik eens met jou afspreken om een indruk te krijgen van wat jij doet.“
Verwacht er niet meteen iets voor terug. Netwerken gaat in eerste instantie gewoon om het uitwisselen van informatie en de toegang tot contacten.

Heb je zelf geen kennissen in de branche waar je heen wilt, misschien heeft iemand die je kent ze weer wel.
Je praat met een vriend, die zegt dat de vrouw van een collega bij een krant werkt. “Goh,” zeg jij, “interessant, daar zou ik wel een keer mee willen praten. Zou jij haar wil vragen of ik contact met haar mag opnemen?.”

Item: tips voor het goed gebruiken van je netwerk

Netwerk het liefst met mensen waar je het goed mee kunt vinden. Dat zorgt er ook voor dat je elkaar begrijpt in wat je nodig hebt. Bovendien is een goede netwerkrelatie gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Wees dan ook open en oprecht in je interesse in anderen: anderen prikken er meteen doorheen als je een praatje komt maken met een verborgen agenda. 

Verzamel visitekaartjes en berg ze gesystematiseerd op. Schrijf bij het kaartje waar je diegene hebt ontmoet, en wat jullie eventueel voor elkaar kunnen betekenen.

Als je weet wat je wilt en daar met anderen over praat, komt informatie en contacten van je netwerkpartner vaak als vanzelf naar boven. 

Houdt er ook tijdens een gesprek op jouw verzoek rekening mee dat netwerken altijd wederzijds is. Netwerken begint vaak met het meedenken met een ander, oftewel: je begint meestal met geven voordat je gaat nemen.

Zorg ervoor dat je een goede naam hebt en houdt. Verwijs bijvoorbeeld geen mensen door naar jouw contacten als je twijfelt aan hun motieven.

Denk bij netwerken ook aan de lange termijn. Misschien kun je nu nog niets met een contact, over een half jaar blijk je ineens een vraag te hebben waar ze je mee kan helpen.

Bedank mensen die iets voor je hebben gedaan de volgende dag nog even met een mailtje, en vertel wat je eraan gehad hebt.

Krijg je een uitnodiging waarop je niet kunt ingaan, laat dat even weten. Zo houd je je contacten warm.

Waardeer het als je van iemand een tip krijgt, ook al kun je er zelf niets mee. Misschien kun je een ander er blij mee maken. Vertel dat ook aan de tipgever. “Het sloot niet aan bij mijn ervaring, maar ik denk dat een vriendin daarvoor uitermate geschikt zou zijn. Is het goed als ik dit aan haar doorgeef?“

Ben je met iemand op goede voet, stuur een kaartje met verjaardagen en laat ook eens iets van je horen als je ze niet nodig hebt.

Niet doen

  • Doen alsof je interesse in de ander hebt.
  • Verwachten dat anderen je helpen. Netwerken is meer het uitgooien van visjes. Wordt er niet gehapt: ook goed (en wie weet wat iemand later nog met jouw vragen doet.)
  • Roddelen of andere minder nette manieren van interne kantoorpolitiek. Negatieve uitspraken over anderen komen altijd als een boemerang bij je terug.

Wat moet je kunnen om goed te netwerken?

 Oefenvraag: Wat is bij netwerken het directe en indirecte doel? (een antwoord)
aMensen helpen en een gezellige middag hebben
bJe elevator speech oefenen en nieuwe klanten werven.
cMensen helpen en nieuwe klanten werven
dIn the picture staan en mensen helpen.
e 
  
Toelichting bij goed:Juist. Het directe doel is mensen verder helpen, indirect wil je dat ze aan je denken als ze een opdracht hebben.
Toelichting bij fout:Het directe doel is mensen verder helpen, indirect wil je dat ze aan je denken als ze een opdracht hebben.

Topic: Elevator pitch

Zorg dat je altijd een elevator pitch paraat hebt, een korte presentatie waarin je enthousiast vertelt wie je bent en waar je goed in bent. Vrij vertaald betekent ‘elevator pitch’ een verkooppraatje-in-de-lift. In de tijd van een ritje met de lift moet je jezelf presenteren als de ideale oplossing voor het probleem van je gesprekspartner.

Waarvoor heb je een elevator pitch nodig? Stel dat je op een feestje onverwachts wordt voorgesteld aan de directeur van een bedrijf waar je graag zou werken. Hij vraagt wat je zoal doet en na een paar seconden bedenktijd is het enige wat je kunt uitbrengen: “Ja, eh, iets met computers.”
Helaas, je hebt de kans van je leven gemist. De ogen van je gesprekspartner zoeken al naar iemand anders om mee te praten. Hoe anders had het kunnen lopen als je hem had kunnen uitleggen wat een kei van een fotograaf je bent?

De elevator pitch kan van pas komen in de meest uiteenlopende situaties, bijvoorbeeld tijdens een congres of seminar, op feestjes of in de pauze van een theatervoorstelling. 

Begin de elevator pitch met een sprankelende binnenkomer om de aandacht van je gesprekspartner te trekken. Vervolgens vertel je wie je bent, waar je voor staat en wat je kracht is. Vanzelfsprekend spreek je enthousiast en overtuigend, want als jij niet in jezelf gelooft doet niemand het.
Eindig met een verzoek, dat maakt een geïnteresseerde indruk en zorgt ervoor dat je beter in de gedachten van je gesprekspartner blijft. Vraag bijvoorbeeld naar adresgegevens om je cv op te sturen.

Je moet je verhaal in ongeveer 40 seconden kunnen vertellen. Dit betekent dat je honderd woorden hebt. Een korte, krachtige presentatie geven is lastig en vergt veel voorbereiding en oefening. Zet verschillende versies op papier, slaap er een nachtje over en oefen voor je partner en je vrienden. Om de modules op te bouwen bedenk je een paar goede zinnen bij alle onderwerpen die in je elevator pitch van belang kunnen zijn. Ook verzamel je verschillende openingszinnen en manieren om af te sluiten

Foto: jaap93 · Olympus OM-D E-M10 Mark II · ISO 1600 · F 5,6 · 1/100 SEC · 

42 MM

  VideoVoorbeelden elevator speech
  
Setting:In een lift
 Zo meteen stapt er iemand de lift in die misschien interesse heeft in mijn werk. Ik wil hem in 40 seconden vertellen wat ik doe, de elevator speech. Ik ga als volgt te werk.Vervolgens komt de man de lift binnen en doe ik de speech.3’00”

Onderwerpen die je in ieder geval moet voorbereiden zijn:

  • studie en opleiding
  • werkervaring
  • speciale vaardigheden
  • geslaagde projecten
  • je manier van werken
  • specialist of generalist
  • wat voor jou belangrijk is
  • wat je wilt bereiken
 Oefenvraag: Wat moet je in een elevator speech vooral niet doen? (meerdere antwoorden mogelijk)
aPraten over koetjes en kalfjes
bJe speech afraffelen om binnen de tijd te blijven
cDe concurrentie bekritiseren
dOp de alarmknop drukken
e 
  
Toelichting bij goed:Inderdaad, al deze zaken kun je beter laten om een goede indruk te maken.
Toelichting bij fout:Al deze vier zaken kun je beter laten om een goede indruk te maken.

Topic: Klanten die je niet wilt

Hieronder drie voorbeelden van klanten die je liever kwijt dan rijk bent. Wees je altijd bewust dat je de keuze hebt om een klant in zee te gaan of niet:

Item: De ‘ik-wil-geweldige-foto’s-maar-heb-nauwelijks-budget’-klant

Een potentiële opdrachtgever heeft je benaderd om te praten over een mogelijke samenwerking. Onder het genot van een kopje koffie hebben jullie je portfolio doorgenomen, vastgesteld wat er van je verwacht wordt en een planning gemaakt voor de opdracht. Jij bent enthousiast over de klus en de opdrachtgever is enthousiast over jou, je stijl en werkwijze. Alles is koek en ei. Dan komt de vraag die je wist dat zou komen. “Hoeveel kost het om jou hiervoor in te huren?” Met dit bijltje heb je al vaker gehakt, dus als een echte professional beargumenteer je netjes je projectprijs, waarin je apparatuurskosten, je verzekeringen, alle reiskosten, je pensioen, de nabewerkingstijd en je daadwerkelijke salaris verwerkt zitten. Hij zal wel begrijpen dat je niet voor een appel en een ei, drie weken lang, door heel het land, zijn bedrijfslocaties kan fotograferen. Toch?

Het tegendeel blijkt waar… “Sorry dat ik het zeg, maar dat vind ik wel heel veel geld. Zoveel werk is het toch niet? Zelf zat ik te denken aan maximaal 1/5e van wat je nu vraagt. Mijn bedrijf is ontzettend groot, ik weet zeker dat deze klus je veel exposure zal opleveren! Wil je dat niet? Oh.. Dan denk ik dat ik maar iemand anders ga benaderen. Mijn neefje heeft namelijk ook een hele goede camera. Je weet wel, zo een waar je losse lenzen op kan zetten en dan kan je er heel ver mee inzoomen. Hij fotografeerde laatst bloemetjes in de achtertuin en die foto’s waren ook heel erg mooi. Bedankt voor je tijd.”

Opdrachtgevers zoals deze komt iedere fotograaf wel een keer tegen in zijn/haar carrière. In sommige gevallen zijn ze alsnog redelijk goed te overtuigen. Hopelijk zien ze in dat jouw beelden totaal niet te vergelijken zijn met de kiekjes van het neefje. Gebeurt dat niet direct? Dan zijn er twee mogelijke scenario’s. Ofwel de opdrachtgever komt op een later tijdstip met hangende pootjes bij je terug, of je ziet een paar weken later een aantal zeer teleurstellende bedrijfsfoto’s voorbijkomen op je Facebook tijdlijn.

Item: De ‘ik-betaal-dus-ik-bepaal’-klant

Een klant klopt bij je aan voor een fotoshoot. Over enkele weken zal ze bevallen en ze wil graag dat jij foto’s gaat maken van haar newborn. Ze heeft je website bekeken en is erg onder de indruk van je portfolio. Jouw rustige, minimalistische stijl met zachte pasteltinten is precies wat ze zoekt. Met je tarieven gaat ze direct akkoord. Samen bepalen jullie een goede aanpak en plannen een datum voor na de bevalling.

Als je enkele weken later bij haar thuis binnenstapt zie je een trotse moeder met haar pasgeboren kind. Ze heeft nog eens goed nagedacht over het soort foto’s dat ze graag wil hebben en heeft een paar ‘kleine’ aanpassingen op de eerder besproken aanpak. “Heb je toevallig ook een neon-geel achtergronddoek bij je? Ik wil echt knallende foto’s namelijk!” Daarnaast heeft ze een enorme hoeveelheid aan felgekleurde accessoires gekocht, wil ze het kind het liefst ook nog gefotografeerd hebben in een teddybeer-pakje én het zou ook heel fijn zijn als je uiteindelijk de baby skydivend tussen de wolken kan Photoshoppen.

Je slaakt een diepe zucht. Dit is absoluut niet wat je hebt afgesproken en het past ook zeker niet bij jouw stijl. Wat doe je? Herinner de klant aan de reden waarom ze in eerste instantie bij jou heeft aangeklopt voor deze klus. Geef aan welke aanpassingen je wel en niet kan/wil doorvoeren. De klant is niet altijd koning. Jij staat voor een bepaalde stijl en kwaliteit.

Item: Klantje nooitgenoeg

Je bent ruim op tijd onderweg naar een bruiloft waar je als fotograaf gaat werken. Als je in de auto zit gaat opeens de telefoon. Het is de weddingplanner. “Ik weet dat we 09:00uur hebben afgesproken, maar red je het wellicht om er eerder te zijn, zodat je ook de voorbereidingen van de bruidsmeisjes, de pastoor en de rest van de familie kan fotograferen?”

Gedurende de dag word je meerdere keren aan je jasje getrokken om op allerlei verschillende plekken foto’s te maken. Je hebt nog nauwelijks tijd om tussendoor van accu te wisselen, of er wordt door de weddingplanner alweer gevraagd of er extra portretfoto’s gemaakt kunnen worden van álle verschillende gezinnen die aanwezig zijn. Je geeft duidelijk aan dat dit niet de afspraak was, maar zegt uiteindelijk toch toe omdat het bruidspaar het zo graag wil. Terwijl je daar mee bezig bent komt ze niet veel later alweer aangesneld. “Ben je nog steeds met die portretfoto’s bezig? Er wordt ondertussen al gedanst op de dansvloer!”.

Na de bruiloft spendeer je uren aan je nabewerking en het creëren van een mooie en diverse selectie van de foto’s. Na het aanleveren gaat al snel de telefoon. “Je had toch ook een foto gemaakt van oom Frits en tante Jet? Had je niet toevallig ook een detailfoto van de aankleding van de stoeltjes? Zou je de volgende lijst met foto’s ook in zwart-wit kunnen bewerken? Ik stuur je ook nog een aantal mailadressen mee, die personen willen graag alle foto’s hebben waar ze zelf opstaan. Ik ben niet lastig nu toch? Ik bedoel, je hebt de foto’s toch al gemaakt, dan kan je ze net zo goed even snel doorsturen. “

Er zijn vaak klanten die onderschatten hoeveel werk je als fotograaf tijdens en vooral achteraf steekt in je fotoselecties en nabewerking. Maak hier dan ook op voorhand heel duidelijke afspraken over. Bespreek alle mogelijkheden vooraf en bepaal hoeveel foto’s de klant uiteindelijk zal ontvangen.

 Oefenvraag: Wat is je logische reactie als de klant vraagt om een neon-gele achtergrond?
aNatuurlijk, ik haal hem even.
bEh…..en dan onder protest toch doen.
cBegrip voor het verzoek tonen, maar uitleggen dat je volgens je eigen stijl werkt, en dat een neon achtergrond buiten de marges hiervan valt.
dDirect inpakken en wegwezen.
  
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. Uiteraard breng je subtiel dat je dit niet ook vind
Toelichting bij fout:Nee, wees duidelijk en subtiel.

Hoofdstuk 5: Aan het werk

Wanneer je aan alle voorwaarden voor het hebben van een eigen fotografiebedrijf voldoet, is het tijd om aan de slag te gaan. Allereerst heb je natuurlijk de juiste apparatuur nodig. Maar ja, wat is nu juiste set tegenwoordig. Er zijn veel professionele camera’s op de markt. Het gaat erom er een te kiezen die binnen je profilering past.Je camera moet geen belemmering vormen voor hetgeen je doet.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:cameraland_alkmaar_infrashop-5.jpg

Keus genoeg bij de fotozaak, zoals hier bij Cameraland in Purmerend.

Topic: Camera

Canon en Nikon zijn van oudsher de merken waar professionele fotografen mee werken. De Nikon D850 en de Canon 5dmk4 zijn de DSLR camera’s waar de meeste fotografen op vertrouwen. Ze zijn beide zeer multifunctioneel inzetbaar, robuust, waterbestendig en snel. Ga je een categorie lager, bijvoorbeeld de Nikon D610 of Canon 6d, dan loopt je al gauw tegen een aantal beperkingen aan. Zo wordt het aantal pixels snel minder, niet handig als je groot moet leveren voor bijvoorbeeld billboards. Ook de hoogst instelbare ISOhet aantal beelden per seconde en de mogelijkheid tot 4k zijn op de goedkopere versies niet of minder aanwezig. Eigenlijk is het hebben van een topcamera een must. Je klanten verwachten topkwaliteit, geen compromis. Het betekent wel dat je hiervoor een aantal duizenden euro’s aan kwijt bent. Ook Sony heeft tegenwoordig een volwassen range camera’s, al hebben die geen spiegel meer.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:canon_eos_5d_mark_iv_1274705.jpg

Item: DSLR versus Spiegelloos

Sinds dit jaar is spiegelloos ook een serieuze optie voor de vakfotograaf. Zowel Nikon (Z-serie) als Canon (R-serie) bieden camera’s die niet onderdoen aan de DSLR variant. De kwaliteit is hetzelfde, en de camera’s zijn een stuk lichter, en vooral stiller. In voorkomende gevallen kan dit echt een voordeel zijn. Het verschil zit hem vooral in het gebruiksgemak. Sommige fotografen vinden de electronische zoeker een nadeel ten opzichte van de optische in DSLR. Hierdoor zie je alleen een videobeeld in de zoeker, iets dat vooral bij het ‘pannen’ (horizontale snelle bewegingen) nogal eens storend kan zijn. De robuustheid van een DSLR is iets beter dan een spiegelloze camera’s. Sony heeft voor de spiegelloze camera’s een complete en volwassen reeks objectieven, inclusief een 400mm 2.8. Op de Nikon en Canon spiegelloze camera’s kun je zowel bestaande als nieuwe objectieven gebruiken. Het voordeel van de objectieven die speciaal voor spiegelloos gemaakt zijn, is dat ze geen last hebben van back- en frontfocus, dat is echt een DSLR probleem.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:nikon_d850_dslr_camera_body_1351688.jpg
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:nikon-z6-7.png

De Nikon D850 (links) is een stuk groter dan de spiegelloze Z6(rechts)

Item: Objectieven

Een goede set objectieven (lenzen is een verkeerde benaming, dit zijn de losse elementen in een objectief) is wellicht nog belangrijker dan een goede body. Tussen een objectief met f4 als grootste diafragma opening en een met f2.8 zit een wereld van verschil in prijs.Het lijkt dan ook aantrekkelijk om voor de f4 varianten te gaan. Toch is het raadzaam om al je objectieven op minimaal f2.8 aan te schaffen. Het kan voorkomen dat je ineens in belabberde lichtomstandigheden terechtkomt. Dan is het essentieel dat je kwaliteit kunt blijven leveren, dat je ISO niet direct naar 3200 hoeft, of je sluitertijd naar 1/2 sec uit de hand.Dan moet je niet beknibbelt hebben op je objectieven. 

Item:de combinatie

Een heleboel fotografen hebben en dergelijke basis combinatie van objectieven:

  • 24-70mm 2.8 (goed allround objectief, die je minstens in 75% van de gevallen kunt gebruiken)
  • 70-200mm 2.8 ( flexibele tele zoom, waardoor je alle situaties op iets verdere afstand goed kunt tackelen)
  •  
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:nikon_af_s_nikkor_24_70mm_f_2_8e_1175033-1.jpg
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:8143ZDWIreL._SL1500_.jpg

Daarnaast zijn er nog een aantal gespecialiseerde objectieven die fotografen in de tas hebben, al naar gelang hun profiel:

  • 14-24mm 2.8 ( met name voor architectuur en fotojournalistiek)
  • 24mm f1.4 (mooie groothoek voor slecht licht situaties)
  • 35mm f1.4 idem.
  • 50mm f1.4 (goede standaard lens, zeer betaalbaar)
  • 85mm f1.4 (akelig scherpe portretlens, met hele mooie bokeh)
  • 16mm fisheye f2.8 (voor ultra groothoek en 360graden fotografie)
  • 400mm 2.8 (de ultieme sportlens)
  • 800mm 5.6 (voor de (gefortuneerde) natuurfotograaf)
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:ALL-NIKON-Nikkor-lenses-group-shot-2.jpg
VideoUitleg van verschillende objectieven
  
Setting:Winkel van Cameratools
 De objectieven die je in de tekst ziet uitleggen. Alle voordelen laten zien en een idee geven hoe de lenzen eruit zien.5’00”

In de praktijk kun je beter een goed objectief aanschaffen dan drie mindere varianten ‘voor de time being’. Met een 24-70mm 2.8 kom je al een heel eind. In voorkomende gevallen kun je tijdelijk een ander objectief hurenbij een van de fotospeciaalzaken. Dit kost vaak maar een paar tientjes per dag.

Oefenvraag: Welke objectieven zijn niet geschikt voor een beroepsfotograaf? (meerdere antwoorden)
a24-105 f4
b14-24mm 2.8
c35mm f1.4
d18-200 4.0-5.6
e70-300 5.6
 400mm 2.8
Toelichting bij goed:Inderdaad, het belangrijkst is het meest open diafragma, dat minstens 2.8 zou moeten zijn om in alle lichtsituaties goed uit de voeten te kunnen.
Toelichting bij fout:Nee, het belangrijkst is het meest open diafragma, dat minstens 2.8 zou moeten zijn om in alle lichtsituaties goed uit de voeten te kunnen.

Topic: Licht

Fotografen schrijven met licht. Idealiter is dat altijd het aanwezige licht op locatie, in de praktijk moet je de werkelijkheid vaak een beetje helpen. Een foto wordt snel professioneler als je eigen licht meeneemt. Fotografen gebruiken meestal flitslicht. Dit heeft vooral een praktische reden. Met flitslicht kun je een enorme lichthoeveelheid genereren zonder grote bakken mee te hoeven nemen. Bovendien verander je niet de hele sfeer in een ruimte door continu lampen neer te zetten. Losse reportageflitsers en studioflitsers worden het meest gebruikt.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:speedlite-600ex-ii-rt_speedlite-600ex-ii-rt-whatsnew-rs1.jpg
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:speedlite-600ex-ii-rt_speedlite-600ex-ii-rt-whatsnew-rs2.jpg

Item: Losse reportageflitsers

Het grootste voordeel van een losse reportageflitser is het gewicht. De flitsers zijn klein, makkelijk mee te nemen en op te zetten. Ze passen in de gewone fototas, en werken vaak op losse batterijen, zodat je ze niet hoeft op te laden. Wel heb je vaak een losse radiozender nodig om ze aan te sturen, en is het bereik (rondom richtgetal 35 bij ISO 100 en 35mm) beperkt. Over de volle zon heen flitsen wordt lastig met reportageflitsers. Ook zijn de lichtvormers, zoals softboxen, moeilijker en professorischer op de flitsers te monteren. Wel hebben reportageflitsers standaard een TLL modus.

Item: Studioflitsers

Studioflitsers zijn gemaakt voor professionals. Ze geven meer dan voldoende licht. Een 500ws lamp heeft al richtgetal 80 bij 100 ISO en 35mm. Ze hebben geen TTL modus over het algemeen, maar dat is voor een pro fotograaf geen probleem. Er zit een bajonet voor op de flitsers, waarop je makkelijk lichtvormers kunt monteren. Studiolampen hebben een instellicht, zodat je makkelijk je licht kunt beoordelen. Wel zitten ze meestal vast aan een stroomdraad, iets dat vooral op locatie nogal eens lastig kan zijn.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:broncolor_b_31_751_07_siros_l_800ws_battery_powered_1250565.jpg

Item: Hybride

Fabrikanten van licht proberen steeds aan de behoeften van fotografen te voldoen. Profoto bijvoorbeeld heeft een kwalitatief hoogwaardige tussenvorm tussen studio en reportageflitser op de markt., die momenteel booming is onder fotografen. De B1 serie is een studiolamp met TTL en vooral: zonder stroomdraad. Hij kan op een accu 200 maal vol flitsen, in de meeste gevallen genoeg voor een dag op locatie. Er zit een ingebouwde radiozender in de lampen, en er is een robuuste zender voor op de camera, voor elk merk een aparte. Lichtvormers zijn makkelijk over de lamp kop te plaatsen. Nadeel is wel de prijs, voor een setje van twee met een tas betaal je al snel 3500 euro.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:profoto_901027_b1x_500_air_ttl_1335547.jpg
VideoUitleg reportageflitser versus studio versus b1
  
Setting:Winkel van Cameratools
 De drie systemen naast elkaar, laten zien wat de voor en nadelen zijn.5’00”
 Oefenvraag: Wat is het grootse voordeel van een studioflitser ten opzichte van een reportageflitser? (een antwoord)
aDe grootte
bDe kwaliteit van licht
cDe hoeveelheid licht
dDe tijd dat het duurt hem op te zetten
e 
  
Toelichting bij goed:Inderdaad. De hoeveelheid is voor fotografen de reden om een studioflitser aan te schaffen, naast een aantal bijkomende voordelen.
Toelichting bij fout:Nee, de hoeveelheid is voor fotografen de reden om een studioflitser aan te schaffen, naast een aantal bijkomende voordelen.

Topic: Andere gereedschappen

Naast de camera, objectieven en licht zijn er een aantal andere gereedschappen die een fotograaf standaard bij zich heeft:

Item: Reflectiescherm

Onontbeerbaar voor elke fotograaf is het reflectiescherm. Idealiter met een witte en zilveren kant, voor een zachtere of meer sprankelende invulling van het licht. Een reflectiescherm past makkelijk achterin de fototas, zodat je hem altijd bij je hebt. Er zijn ook schermen met 4 functies. Naast Zilver en wit heb je dan de optie voor een gouden reflectie (warm, maar snel over de top) en een zwarte kant, om licht uit een bepaalde richting mee tegen te houden. Dit laatste noemen we ook wel een vlag. Er zijn ook losse vlaggen te koop in allerlei soorten en maten. Als je met meerdere studiolampen werkt, is het handig een vlag boven de camera te plaatsen, zodat je zeker weet dat er geen licht richting de lens schijnt.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:CARD128202.jpg

Item: Gaffer tape

Ideaal tape om van alles mee af te plakken, bijvoorbeeld irritante spotjes met de verkeerde kleurtemperatuur. Ook kun je makkelijk een markering op de grond maken, op de plek waar je model moet gaat staan. Je kunt er te grote kleding mee vastplakken aan de achterkant, rollende objecten mee vastzetten, kortom, onmisbaar gereedschap voor elke fotograaf. 

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Gaffer3in-large.jpg

Item: Achtergrond rol

Zowel voor productfotografie als cleane portretten is een achtergrondrol handig om bij je te hebben. Standaard zijn ze van papier, in 1.35m en 2.7m breed. Je hangt ze met tape aan de muur of koopt er een stellage bij om ze op te hangen. Sommige fotografen hebben geen rol maar een witte of zwartefleecedeken, die door de statische elektriciteit op elke wand zonder tape blijft plakken. 

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Savage Achtergrond Rol Almond 138cmI.jpg

Item: Knijper

Met een knijper, of zogenaamde clamp, zet je achtergronden vast, maak je kleding strakker en houdt je een statief op z’n plek.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:TETHERSPC2F-SLV.jpg

Item: Tethered schieten

Tethered houdt in dat je camera met een usb-kabel verbonden is met je computer. Elke foto die met je camera maakt wordt dan weergegeven op je computerscherm. Het is niet moeilijk om de voordelen hiervan uit te leggen. Het kleine scherm op je camera is natuurlijk leuk en aardig maar de foto direct op je computerscherm bekijken werkt een heel stuk prettiger. Kleine details die je op je camerascherm niet of nauwelijks kunt zien zijn op je computerscherm wel duidelijk zichtbaar. Je kunt eenvoudig inzoomen om nog meer details te bekijken en afhankelijk van het programma dat je gebruikt kun je ook meteen wat aanpassingen maken.

Item: Wat heb je allemaal nodig om tethered te kunnen schieten?

Camera

Als er een (mini) usb-poort op de camera zit en de camera wordt door je computer herkend, dan kun je tethered schieten.

De computer

Een desktop of een laptop. Met een laptop kun je eenvoudig verplaatsen van plek. In beide gevallen is het trouwens een plug & play idee, dat zal verder geen verschil maken. 

Een USB kabel

Het is mogelijk om een standaard usb-kabel te gebruiken en in veel gevallen zal dit ook prima werken. Als je werkt met kleinere bestanden (zoals jpg bestanden) dan zullen de bestanden in veel gevallen snel genoeg over worden gezet.

Maar werk je met wat grotere bestanden, bv raw bestanden die uit een spiegelreflexcamera komen, dan wil je een betere usb-kabel hebben. Als je zoekt naar een goede usb-kabel waarmee je tethered kunt schieten, dan kom je maar één merk tegen, Tethertools. Maak die investering en koop meteen goed materiaal. Het is het waard.

 Item: Tethered Software

Als je alles hebt, dan heb je natuurlijk ook nog een programma nodig waarmee je tethered kunt shooten. Er zijn verschillende betaalde opties mogelijk zoals Adobe Lightroom of CaptureOne van PhaseOne. Deze programma’s bieden de mogelijkheid om gemaakte foto’s direct weer te geven op je scherm en ook direct aanpassingen te maken. Er is ook een gratis variantvoorCanon gebruikers. Bij de aanschaf van een camera levert Canon standaard EOS Utilities. Met dit programma is het ook prima mogelijk om tethered te schieten. Sterker nog, het heeft één enorm groot voordeel ten opzichte van Lightroom en Capture One en dat is dat je deliveview modus kunt gebruiken en de camera softwarematig volledig in kunt stellen. 

De Jerkstopper

Niet op de lijst maar als je begint met tethered schieten dan is er een kleine gadget die je wilt hebben, en dit is echt onmisbaar. De Jerkstopper is een klein kabeltje dat aan de usb-kabel zit, vlakbij de plek waar de kabel met je camera is verbonden. Het is een soort van zekering. Als je per ongeluk aan de kabel trekt (en dat gebeurt je ongeveer een keer of tien per shoot) vangt de Jerkstopper de klap op en zo blijft je camera aansluiting onbeschadigd. Onderschat het niet, een reparatie als dit is erg kostbaar. 

Topic: Software

Als professioneel fotograaf heb je de nodige software nodig om je gemaakte halfproducten af te kunnen werken. Sommige mensen zeggen dat je moet proberen zo weinig mogelijk aan je gemaakte beeld uit de camera te doen, maar dat is onzin. Zie het Raw beeld als een digitaal negatief. Het is meestal een vlak, onverzadigd beeld dat niet heel erg leeft. Dat leven komt er pas in bij de nabewerking, daar maak je het onderscheid. Dat was vroeger al zo, toen fotografen dagen besteedden in de Doka. Eigenlijk heeft fabrikant Adobe voor de goede nabewerking de enige goede oplossing. Adobe Photoshop CC geeft je alle mogelijkheden om een foto goed te bewerken, inclusief stof weghalen, en het werken in lagen. In Adobe Lightroom CC kom je ook al een heel eind, maar lagen, paden en klonen kun je daar bijvoorbeeld nog niet in. Meestal gebruikt een fotograaf beide programma’s naast elkaar.

Topic: Workflow

Het is belangrijk dat je als professioneel fotograaf een vaste routine hebt in het opnemen en afwerken van je foto’s. 

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:ExtremePRO_SDXC_U3_Front_512GB-retina.png

Tegenwoordig zijn er al Sd kaarten van 512 gb en zelfs 1 tb.

Item: Opnemen

Natuurlijk neem je altijd in RAW op. Je kaarten zijn dermate groot, dat je er moeiteloos een hele dag mee kunt fotograferen zonder dat de kaart vol raakt. Met een Nikon D850 en een kaart van 128 GB kun je bijna 1000 foto’s in Raw opnemen. Het zou knap zijn als je die vol raakt binnen een dag. In de camera stel je drie herkenbare letters in als bestandsnaam voor de vier cijfers, zodat ze altijd als jouw beelden herkenbaar zijn. Dus niet DSC_0001.nef maar JJP_001.nef. De dag voordat je op shoot gaat, loop je een apparatuur checklistna, zodat je niet vergeet. Die zou er bijvoorbeeld zo uit kunnen zien:

CHECKLIST 

  • 3 accu’s opladen
  • Tas alle lenzen erin
  • Polarisatiefilter en ND-filter
  • Statief, goede kop erop
  • 3 accu’s opgeladen
  • lader mee
  • 2 kaartjes mee
  • laptop mee
  • Profoto, 3 lampen
  • Opgeladen
  • 3 statieven
  • lightshapers softbox paraplu
  • make up set
  • Trigger mee

item: mappen

Als de opnames erop staan, zorg je ervoor dat je ook in de nabewerking en opslag de nodige routine hebt. Het beste kun je werken met een vaste mappenstructuur, die duidelijkheid geeft.

  • Maak eerst een map aan waar al je projecten in komen te staan, en noem die bijvoorbeeld projecten 2019
  • Maak in die map een zogenaamde project map aan. Die vul je met 3 sub mappen, met de namen ORIGINEEL, BEWERKT en FINAL. Eventueel kun je nog herkenbare kleurtjes geven aan de mappen. 
  • Deze project map houdt deze naam en zul je an sich nooit gebruiken.
  • Als je een project gedaan hebt, dupliceer je de project map, zodat je niet telkens opnieuw de hele mappenstructuur hoeft aan te maken.
  • Noem de map bijvoorbeeld: jaarmaanddag-klantnaam-projectnaam. Dus bijvoorbeeld: 190101-Unox-nieuwjaarsduik. Doordat je de datum omgekeerd vooraan plaatst, kun je de mappen makkelijk in chronologische volgorde zetten als dat nodig is.
  • Kopieer al je raw beelden vanaf de kaart naar de map originelen.
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 20.29.43.png
Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 20.29.47.png
  • Zorg ervoor dat de project map continu gebackupt wordt. Dit kan door hem in de Cloud te plaatsen (bijvoorbeeld Stack van TransIP of Dropbox), of door hem op een externe harde schijf te kopiëren.
  • Importeer de hele project map naar Lightroom
  • In de bibliotheek van Lightroom kun je na importeren de map selecteren en browsen door de bestanden
  • Geef de geselcteerde bestanden een kleur of sterren, of een combi van beiden.
  • Je zou nu de beelden kunnen gaan bewerken in de ontwikkelmodule, of in Photoshop, al naar gelang je voorkeur. In beide programma’s zit de zelfde module voor Raw ontwikkeling, al ziet de interface er wel verschillend uit.
  • Na bewerking sla je de bestanden eventueel op als PSD (het Photoshop eigen bestandsformaat, waarin alle lagen, paden en dergelijke kunnen worden bewaard) als je met lagen hebt gewerkt. Deze bestanden sla je op in de map bewerkt.
  • Sla een tweede variant op als jpg, en plaats die in de map final. In principe gaan er alleen jpg bestanden naar de klant. Eventueel kun je vanaf de Raw beelden ook een tiff opslaan, om kwaliteitsverlies te voorkomen. Dit is alleen nodig bij extreem hoge resoluties, zoals billboards en dergelijke.
  • Het mapje FINAL zou je nu in We transfer kunnen afleveren bij de klant.
VideoUitleg workflow
  
Setting:Bestaande video Jeroen
 Er is ooit een video van mijn workflow gemaakt voor een Videozine. 5’00”
Oefenvraag: In welke map eindig een PSD bestand met lagen, dat door jou in de computer is bewerkt? (een antwoord)
aIn de map FINAL
bIn de map BEWERKT
cIn de map ORI
dIn de prullenbak
  
  
Toelichting bij goed:Goed. Een PSD bestand stuur je nooit naar de klant en is alleen voor jezelf om eventueel later weer in verder te werken.
Toelichting bij fout:Nee. Een PSD bestand stuur je nooit naar de klant en is alleen voor jezelf om eventueel later weer in verder te werken. Hij eindigt dus in de map bewerkt.

Topic: Kennis bijhouden

Als zelfstandig fotograaf is het essentieel dat je bijblijft in de ontwikkelingen. Je kunt dit op verschillende manieren doen. Naast workshops kun je ook online de nodige tutorials volgens.

Item: Korte lessen

Ook in Nederland kun je als fotograaf je niveau verhogen met een- of meerdaagse workshops. Veel fotografen bieden zo’n cursus aan. Bij fotowinkels als Calumetphoto in Amsterdam en Rotterdam wordt een heel spectrum gegeven, bij de Photofacts Academy kun je online workshops volgen. op Beeldmeester.nl kun je zelfs 1 op 1 workshops volgen met gespecialiseerde onderwerpen als 360 graden fotografie en HDR. Mogelijkheden genoeg. Het voordeel van die korte lessen is dat echt alleen de onderwerpen aan bod komen waar je op dat moment meer over wilt weten. Ze worden gegeven door specialisten. Bij de opleidingen is het uitgespreid over meerdere jaren, gegeven door een docent die overal een beetje van weet. In de workshops is de grote lijn( je eigen visie en je eigen stijl) minder belangrijk. De opleidingen hebben als doel een complete fotograaf van je te maken, de workshops je bij te spijkeren op een bepaald onderwerp.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 20.25.59.png

Item: tutorials

Als het om technische onderwerpen gaat, hoef je vaak niet eens een fysieke workshop te volgen. Tik Op Youtube een onderwerp in met de zoekfunctie ‘video’s’, en je vind een heel spectrum aan tutorials. Hier is het wel belangrijk het kaf van het koren te scheiden. Iedereen kan een tutorial online zetten, wees kritisch. Meestal zie je direct of je de goede te pakken hebt.

Item: Online workshops

Diverse fotografen bieden ook online cursussen aan, al dan niet gratis. Een bekende Engelse goeroe is Guy Gowan, die zijn bijzondere workflow deelt met fotografen. Scott Kelby en Joe McNally hebben in Amerika een online community opgezet waar je veel technische kennis kunt opdoen, ‘Kelby One’.

En natuurlijk kun je in de Zoom Academy steeds meer lange workshops volgen voor een redelijk bedrag.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:Schermafbeelding 2018-12-12 om 20.20.24.png

Item: Inhoudelijke kennis

Naast technische kennis is het ook zeker nodig dat je inhoudelijk de nodige inspiratie opdoet door het jaar in. Bezoek regelmatig exposities in musea en Galeries. Foam, Huis Marseille, het nederlands Fotomuseumen de kunsthal zijn een paar toonaangevende expositieruimtes waar de crème de la crème van de Nederlandse en buitenlandse fotografen exposeert. Ga er regelmatig langs, met de museumjaarkaart kun je gericht alleen de nieuwe tentoonstellingen bekijken zonder het hele museum door te hoeven.

Daarnaast is het zaak de tijdschriften goed bij te houden, fotoboeken in te zien, en met collega’s de trends in de gaten te houden. Fotograaf zijn betekent life long learning. Als je stil blijft staan, staat dat gelijk aan achteruitgang.

Laptop HD:Users:laptopjjp:Desktop:SchadenARt.jpg
VideoUitleg inspiratie
  
Setting:Bij de boekenkast
 Voorbeelden van boeken, pinterest, en andere inspiratiebronnen bespreken. 5’00”
 Oefenvraag: In welke steden vind je de meeste musea voor fotografie?
aAmsterdam, Groningen en Enschede
bAmsterdam, Rotterdam en Den-Haag
cEtten-Leur, Amsterdam en Smilde
dHengelo, Assen en Doetinchem.
e 
  
Toelichting bij goed:Uiteraard zijn dit de steden waar je moet zijn.
Toelichting bij fout:Nee, het had B moeten zijn. De drie grote steden zitten vol met inspirerende musea.

Topic: Tijdsverdeling

Het is een illusie dat een fotograaf continu onderweg is en aan het fotograferen is. Een deel van de tijd zit je aan de nabewerking. Maar een nog groter deel van de tijd ben je bezig met administratie, acquisitie, het maken van afspraken en het onderhouden van contacten. Dan heb je ook nog te maken met leveranciers, collega’s, lijstenmakers, etc. Als fotograaf mag je blij zijn als je netto 15 tot 20 uur declarabel hebt als fotografie. Waar veel fotografen de mist mee ingaan is het niet inplannen van hun nabewerkingstijd. Als je een dag fotografeert en daaruit 50 foto’s moet leveren, kost je dit al snel 3 uur de tijd, inclusief het netjes op formaat maken en opsturen naar de klant. Als je dit niet op de agenda zet, kom je hopeloos met de tijd in de knoei en zit je avonden lang over te werken, uren waarin je niet op het scherpst bent.

Foto: fonsbitter · DSC-RX100 (SONY) · ISO 200 · F 4,5 · 1/200 SEC · 10 MM

Topic: administratie

Geen ondernemer ontkomt aan administratieve rompslomp. De belangrijkste administratie is het bijhouden van de facturen en betalingen. Je hebt hier allerlei boekhoudprogramma’s voor. Vaak kun je daarin makkelijk een opdracht aanmaken, de factuur en offerte genereren en versturen, en afvinken als de betaling is gedaan. 

Foto: colourbex · Nikon D610 · ISO 100 · F 8,0 · 1/80 SEC · 18 MM

Item: facturen 

Als fotograaf stuur je een factuur voor gedane arbeid. Aan het sturen van een factuur zit een bepaalde etiquette vast. Stuur je factuur niet voordat alles is afgeleverd, tenzij je afspraken hebt gemaakt over een tussenfactuur met vooruitbetaling. Dit gebeurt met name bij grote opdrachten. De betalingstermijn die je vermeld op een factuur is standaard 14 dagen. In de praktijk houden de meeste bedrijven 30 dagen als betalingstermijn aan. Hier kun je weinig aan veranderen, behalve dan op tijd herinneringen sturen. Stuur facturen alleen naar klanten die je kent. Nieuwe klanten betalen in principe vooraf. Het is elke fotograaf wel eens een keer gebeurt dat er vertrouwen wordt gegeven aan een onbekende klant, die vervolgens na aflevering met de noorderzon vertrokken blijkt.

\

Foto: atijssen83 · Canon EOS 450D · ISO 100 · F 9,0 · SEC · 11 MM

Waar ligt de factuur nou?

Item: incasso

Als een klant niet betaald, is het gebruikelijk na 30 dagen een herinnering te sturen. In negen van de tien gevallen zal de klant dan alsnog snel tot betaling overgaan. Is dit niet het geval, kun je de betaling uit handengeven aan een incassobureau. Meestal gebeurt dit op no Pay no cure basis. Je betaalt een bepaald percentage van de factuur aan het bureau, maar alleen als de klant betaald. Dat maakt het laagdrempelig. Als dit ook niet lukt, kun je de betaling meestal wel vergeten. Leer er dan van en zorg dat je dit risico verlaagt door niet aan jan en alleman op factuurbasis te leveren. Of check het betreffende bedrijf eerst op kvk.nl. Bedrijven zonder vast adres of andere gegevens zijn bij voorbaat verdacht. Je denkt misschien dat dit wel mee zal vallen in de praktijk, maar de bedrijven die ineens met de noorderzon zijn vertrokken bestaan echt en werken heel geraffineerd.

 Oefenvraag: Welke termijn hanteren de meeste klanten voor het betalen van de factuur? (een antwoord)
a2 dagen
b2 weken
c1 maand
d2 maanden
e 
  
Toelichting bij goed:Klopt, 30 dagen wordt veel aangehouden (helaas)
Toelichting bij fout:Nee, meestal wordt 30 dagen, dus 1 maand aangehouden.

Topic: Contracten met derden

Zodra je iemand gaat fotograferen is het zaak dat hij of zij akkoord gaat met de toepassing van die foto. Je kunt er vanuit gaan dat dit wel los zal lopen, maar in de praktijk zijn er meerdere rechtszaken gewonnen door mensen die vonden dat hun foto oneigenlijk gebruikt was. Onder het mom van portretrecht gaat de rechter vaak met de gedupeerde mee. Tenzij je vooraf je afspraken met je model goed op papier ze.

Item: Quitclaim

Meestal gebruiken we hiervoor de quitclaim. Een statement dat door beide partijen wordt opgesteld en waarin wordt afgebakend hoelang, waarvoor en onder welke voorwaarden de foto van het model gebruikt mag worden. Zo voorkom je niet alleen onduidelijkheden, maar ook hoge kosten. Met een publicatie op internet is makkelijk te rectificeren, maar als een magazine met 100.000 oplage opnieuw moet worden gedrukt lopen de kosten hoog op. Dit kan je al snel de kop kosten als kleine zelfstandige, zorg er dus voor dat je dit voor elkaar hebt. He komt ook professioneel over naar je klanten toe. Ja, het kost je wat tijd en moeite, maar het voorkomt ook veel leed. Hieronder een standaard voorbeeld van een tekst die je in je quitclaim zou kunnen gebruiken:

Voorbeeldtekst volledige Quitclaim

(Toestemmingsverklaring van fotomodellen)

Ondergetekende,
geboren op:
wonende te:
hierna te noemen ‘het fotomodel’,

verklaart hiermee ten behoeve van: (naam fotostudio/naam fotograaf)

wonende te:

hierna te noemen ‘de fotograaf’

Het fotomodel verleent hiermee aan de fotograaf het in tijd en omvang onbeperkte recht de van hem/haar gemaakte foto’s openbaar te maken en/of te verveelvoudigen en/of anderszins te gebruiken (hierna samengevat als publiceren op elk tijdstip, op iedere wijze, in iedere omvang en in iedere context als door de fotograaf gewenst, zowel in Nederland als daarbuiten).

De hierboven gegeven toestemming omvat mede alle publicaties in of ten behoeve van reclame (met inbegrip van ideële reclame) voor welke producten, diensten of ideeën ook.

Het fotomodel ontvangt als éénmalige vergoeding voor de gegeven toestemming de somma van ……. . Hiermee verklaart het fotomodel genoemd bedrag te hebben ontvangen en geen aanspraak meer jegens de fotograaf te hebben.

De hierboven verleende toestemming is onafhankelijk van eventueel wijzigende omstandigheden. Het fotomodel doet nu reeds bij voorbaat afstand van het recht om zich op gewijzigde omstandigheden te beroepen.

De fotograaf heeft de bevoegdheid de rechten uit deze overeenkomst over te dragen.

Het fotomodel verklaart hiermee van niemand toestemming nodig te hebben om deze verklaring rechtsgeldig te doen zijn. Is het fotomodel minderjarig, dan zal de wettelijke vertegenwoordiger deze verklaring mede ondertekenen.

Aldus ondertekend:

Plaats en datum:

Handtekening fotomodel:

Handtekening wettelijke vertegenwoordiger (ouder/voogd):

Item: Maak afspraken over gebruik

Lees goed de kleine lettertjes door wanneer je in zee gaat met een persbureau, tijdschrift of stocksite. In theorie blijft het auteursrecht bij jou. De klant betaalt voor het gebruiksrecht (licentie). Hij mag de foto’s gebruiken volgens de afspraak. Wat de twee partijen afspreken, staat ze geheel vrij. Van een eenmalige opname met een bepaald doel (een bedrijfsfolder met oplage van duizend) tot het recht om de foto op alle manieren onbeperkt te gebruiken (vrije licentie). Nog een stap verder is het exclusieve gebruik. Dan mag niemand anders de foto gebruiken, zelfs jij als fotograaf niet. Uiteraard hangen daar verschillende prijskaartjes aan. Het is dus zaak om bij elke foto die je verkoopt goed te omschrijven wat wel en niet mag met jouw foto’s.

Item: Bescherm je foto’s

Vermoed je misbruik van een foto? Om dat te checken kun je een ‘reverse image search’ doen. Met duizenden foto’s online is dat natuurlijk onbegonnen werk. De organisatie ImageRights beveiligt tot duizend foto’s gratis en bedingt een schadevergoeding bij inbreuk tegen de helft van die vergoeding als commissie.

www.imagerights.com

Eindtoets Beroepsfotograaf

Vraag 1 : Bij welke instantie meld je je als eerste als je beroepsfotograaf wilt worden? (1 antwoord)
aFotovakschool
bKVK
cBelastingdienst
dIncassobureau
  
Vraag 2 : Wat is geen belangrijk kenmerk van een beroepsfotograaf? (1 antwoord)
aNieuwsgierigheid
bPro-activiteit
cWerken vanuit rationeel denken
dcreativiteit
  
Vraag 3 : Je hebt 5000 euro om te investeren, wat is de beste optie als beroepsfotograaf?
a1 pro body, 1 pro objectief met f2.8
b1 pro body, 3 midrange objectieven met 4-5.6
c2 mid range camera’s, 1 pro objectief f2.8
d2 pro body’s
  
Vraag 4 : Hoeveel uur moet je aan je bedrijf werken wil je voor de belastingdienst als ondernemer worden gezien?
a8 uur per week
b16 uur per week
c24 uur per week
d40 uur per week
  
Vraag 5 : Hoeveel foto’s plaats je bij voorkeur in je portfolio? 1 antwoord
a4
b15
c50
d225
  
Vraag 6 : Hoe heet de software waar je makkelijk een eigen website mee bouwt?
aAdobe Photoshop CC
bAdobe Indesign
cWordPress
dMicrosoft Excel
  
Vraag 7 : Hoe lang mag een elevator speech zijn?
a10 seconden
b2 minuten
c40 seconden
d4 minuten
  
Vraag 8 : Welke verzekering hoort niet bij een beroepsfotograaf? 1 antwoord
aAnnuleringsverzekering
bapparatuurverzekering
caansprakelijkheidsverzekering
dWAO verzekering
  
Vraag 9 : Hoe kun je het beste een afspraak maken over het gebruik van je foto met je model? 1 antwoord
aVia de mail
bBij de notaris
cMet een quitclaim
dmondeling
  
Vraag 10 : Wat is een goed voorbeeld van koude acquisitie? Meerdere antwoorden
aEen advertentie
bMond op mond reclame
cSocial media
dIemand op straat benaderen
  
Vraag 11 : Hoe lang na het versturen van je factuur stuur je de herinnering?
a7 dagen
b14 dagen
c30 dagen
d2 maanden
  
Vraag 12 : Wat is een goed voorbeeld van een eigen stijl element in je werk? Meerdere antwoorden
aZwart wit bewerking
bEen goed lopend verhaal
cMistig sfeertje
dVierkante foto’s
  
Vraag 13 : Wat is een goed voorbeeld van een eigen visie element in je werk?
aHet onderwerp raakt de kijker
bAlles met groothoek gemaakt
cEen maatschappelijk thema
dAllemaal panoramabeelden
  
Vraag 14 : Waar beland een jpg bestand dat voor de klant bestemt is in je projectmap?
aIn de map originelen
bLos op het bureaublad
cIn de map final
dIn de map bewerkingen